Skumulowany żal: jak radzić sobie z kolejnymi stratami

Czasami podczas procesu żałoby następuje nowa, kolejna strata, zanim skończysz przetwarzać poprzednią. Dowiedz się, co możesz zrobić w takich przypadkach.
Skumulowany żal: jak radzić sobie z kolejnymi stratami
Elena Sanz

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Elena Sanz.

Ostatnia aktualizacja: 22 października, 2022

Śmierć bliskiej osoby to bolesne doświadczenie. Kiedy dochodzi do takiej sytuacji, czujesz, że Twoje życie jest sparaliżowane, a cały Twój emocjonalny byt boli. Czasami jednak okres ten przerywa kolejna strata, która dodaje jeszcze więcej bólu do i tak skomplikowanej już sytuacji. Skumulowany żal tworzy rzeczywistość, z którą trudno jest się nam pogodzić. Aby sobie z tym poradzić, potrzebujesz zarówno osobistych narzędzi, jak i zewnętrznego wsparcia.

Skumulowany żal pojawia się w sytuacji, gdy kilku bliskich ginie w tym samym czasie (na przykład w wypadku) lub gdy odchodzą oni po kolei w stosunkowo krótkim czasie. W tym kontekście ból się kumuluje i łatwo może stać się przytłaczający. Jeśli ten stan nie zostanie odpowiednio potraktowany, prawdopodobnie stanie się nierozwiązanym żalem. Ewentualnie może nawet prowadzić do zaburzeń depresyjnych.

pogrążona w żałobie para
Bezsilność i brak kontroli to powszechne uczucia w procesach kumulacji żałoby.

Skumulowany żal i reakcje emocjonalne

Jak wspomnieliśmy wcześniej, skumulowany żal pojawia się, gdy jesteś zmuszony stawić czoła śmierci kilku bliskich Ci osób. Istnieją jednak również inne rodzaje strat, które mogą powodować to zjawisko. Taka sytuacja może się zdarzyć, gdy w czasie żałoby po czyjejś śmierci przechodzisz przez rozwód, tracisz pracę lub doświadczasz jakiejkolwiek dramatycznej zmiany w życiu.

Żal jest naturalną psychologiczną reakcją na stratę. Pozwala nam przetworzyć to, co się wydarzyło, zarządzać emocjami, zintegrować dane wydarzenie w naszym życiu i iść dalej. Wszystkie te procesy wymagają czasu, a jeśli zanim zdążysz je zakończyć, staniesz przed nowym niepożądanym zdarzeniem, wszystko jeszcze bardziej się komplikuje.

Ponadto niedawna strata może ponownie aktywować kolejny epizod z przeszłości, którego nie przetworzyłeś prawidłowo. Dlatego może się okazać, że opłakujesz swoją obecną stratę, cierpiąc z powodu innej śmierci, która wydarzyła się lata temu. Na przykład utrata drugiego rodzica zwykle aktywuje żałobę po stracie pierwszego.

Tak czy inaczej, skumulowany smutek generuje serię charakterystycznych emocji, z którymi trudno się zmierzyć.

Bezsilność i brak kontroli

Uczucie to jest niezwykle przytłaczające. Jeśli zmagasz się ze skumulowanym żalem, możesz czuć się całkowicie bezsilny i bezbronny w obliczu świata, który wydaje się być wrogi i nieprzewidywalny. Mogą się również pojawić silne uczucia gniewu i poczucie, że życie jest niesprawiedliwe, skoro tak często Cię tak traktuje.

Możesz uważać, że przytrafiają Ci się tylko złe rzeczy i że nie możesz nic zrobić, aby uchronić się przed bólem i niepewnością. Aby przezwyciężyć to uczucie, musisz zrozumieć, że żyjesz w podwójnej rzeczywistości, a zatem w Twoim świecie istnieją zarówno pozytywne, jak i negatywne wydarzenia. Chociaż nie możesz kontrolować tego, co się dzieje, masz pewien margines działania i możesz wybrać, jak sobie poradzić z daną sytuacją.

Poczucie nieadekwatności

Skumulowany żal generuje wielki stres emocjonalny. Czujesz, że stawiane są przed Tobą ogromne wymagania i nie masz środków, aby na nie odpowiedzieć. Jeśli pokonanie jednej straty jest trudne, radzenie sobie z dwoma w tym samym czasie może być wręcz przytłaczające. Dlatego zupełnie naturalne jest poczucie, że nie możesz iść dalej i że nie jesteś w stanie poradzić sobie z bólem. Jednak trzeba też pamiętać, że to tylko Twoje wewnętrzne odczucie, a nie rzeczywistość.

Wina

Jednym z najbardziej charakterystycznych zjawisk, które pojawiają się przy stracie kilku osób naraz, jest poczucie winy. Czujesz, że Twoja ostatnia strata pokrywa się z tą najwcześniejszą, wykorzystując tym samym więcej przestrzeni mentalnej i zasobów emocjonalnych.

Ważne jest, aby zrozumieć, że nie oznacza to, że jeden smutek boli bardziej niż drugi lub że kochasz jedną osobę bardziej niż drugą. To po prostu reakcja Twojego umysłu, która przy ograniczonych zasobach uwydatnia Twój ostatni lub nowy żal.

Jak radzić sobie ze skumulowanym żalem?

Aby przezwyciężyć skumulowany żal kilku kolejnych strat, będziesz potrzebować czasu, współczucia dla siebie i wsparcia. Oto kilka przydatnych wskazówek.

  • Postaraj się przetworzyć każdy smutek w momencie, w którym się pojawia. Unikanie bólu to mechanizm obronny. Chociaż na początku może być to konieczne, jeśli jest przedłużone w czasie, uniemożliwia pójście do przodu. To sprawia, że Twój ból się zakorzenia i w przyszłości będzie gotowy do reaktywacji. Powinieneś spróbować przejąć kontrolę nad swoimi emocjami w momencie, gdy się pojawią.
  • Staraj się nie przyspieszać powrotu do normalnego stanu. Wszyscy potrzebujemy różnej ilości czasu, aby przetworzyć żal, a gdy kilka strat nakłada się na siebie, ten czas może się wydłużyć. Pozwalanie sobie na chwilę przerwy jest zarówno naturalne, jak i korzystne dla nas. Musisz obniżyć poziom swoich wymagań wobec siebie i zająć się swoim smutkiem. W końcu nikt nie oczekuje, że będziesz dalej funkcjonować na tym samym poziomie, co wcześniej. Okaż sobie współczucie.
  • Poproś o pomoc swoją sieć wsparcia społecznego. Przejęcie kontroli nad bólem emocjonalnym jest złożonym i wymagającym zadaniem, więc możesz delegować pewne rzeczy i polegać na innych w niektórych codziennych zadaniach. Pozwól się o siebie troszczyć i staraj się nie izolować. Wsparcie społeczne jest dobrym płaszczem obronnym przed żałobą.
  • Szukaj profesjonalnego wsparcia. Nie zawsze musisz zajmować się wszystkim sam. W tak wymagającej sytuacji jak ta, posiadanie bezpiecznej przestrzeni do wyrażania siebie i otrzymywania wskazówek jest niezbędne. Czasami najbliżsi lub duchowi przewodnicy mogą Cię pocieszyć i pomóc Ci wyładować uczucia, ale często pomoc psychologiczna będzie konieczna, aby przepracować Twoje straty.
Kobieta u psychologa
Pokonywanie nakładających się na siebie emocji wymaga czasu, wsparcia i współczucia dla siebie.

Skumulowany smutek można przezwyciężyć

Skumulowany żal zwielokrotnia ból, jaki niesie ze sobą każda strata, i konfrontuje Cię z emocjami bezradności, rozpaczy i braku wiary we własne możliwości przezwyciężenia sytuacji.

Dlatego ważne jest, aby szanować swój rytm, pozwolić sobie na odczuwanie emocji i na pomoc najbliższego otoczenia oraz wykwalifikowanych specjalistów. Zapobiegnie to przekształceniu się naturalnej reakcji na utratę w długotrwałe zaburzenie nastroju.

To może Cię zainteresować ...
Wiadomość, którą Glenn Close przekazała swojej matce
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Wiadomość, którą Glenn Close przekazała swojej matce

„Kiedy mama skończyła 80 lat, powiedziała mi, że czuje, że nic w życiu nie osiągnęła”. Emocjonalne słowa, którymi podzieliła się Glenn Close.



  • Barreto, P. & Soler, C. (2008). Predictores del duelo complicado. Psicooncología, 5(2-3), 383-400
  • Valdez, Y. M., González, J. A. & Mascorro, E. (2016). La espiritualidad en los procesos de duelo. En Espiritualidad en las profesiones de ayuda: del debate a la integración (1.a ed., pp. 189-210). Ediciones Psicoespiritualidad. https://www.researchgate.net/publication/311677585_La_Espiritualidad_en_los_Procesos_de_Duelo
  • Worden, J. W., Aparicio, Á., & Barberán, G. S. (2013). El tratamiento del duelo: asesoramiento psicológico y terapia. Barcelona: Paidós.