Promowanie zdrowia psychicznego w miejscu pracy

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy postawiła sprawę jasno: firmy muszą gwarantować i dbać o dobrostan psychiczny swoich pracowników.
Promowanie zdrowia psychicznego w miejscu pracy
Valeria Sabater

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Valeria Sabater.

Ostatnia aktualizacja: 05 stycznia, 2023

Wykrywanie i reagowanie na dyskomfort psychiczny pracowników powinno być celem każdej organizacji. Ryzyko psychospołeczne związane z doświadczaniem przez pracownika stresu, niepokoju lub depresji związanej z mobbingiem wiąże się z wysokimi kosztami, zarówno pod względem ludzkim, jak i ekonomicznym. Może powodować między innymi zwolnienia chorobowe, zwiększone ryzyko wypadków i niską produktywność. Nadszedł czas, aby firmy zdały sobie sprawę, jak ważne jest promowanie zdrowia psychicznego w miejscu pracy,

Wydaje się jednak, że aspekt psychologiczny związany z pracą wciąż jest odsuwany na drugi plan. Produkcja i bycie produktywnym liczą się bardziej niż ludzkie potrzeby, podobnie jak osiąganie celów i docenianie aspektów technologicznych. Prowadzi to do przekonania, że życie zawodowe nie zawsze idzie w parze z dobrym zdrowiem psychicznym.

Na szczęście wiele z tych realiów się obecnie zmienia. Częściej spotykani są inspektorzy pracy, którzy oceniają czynniki psychologiczne, ponieważ rozumie się, że zagrożenia psychospołeczne są również zagrożeniami zawodowymi.

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Higieny Pracy zastrzegła, że od teraz firmy będą musiały zająć się tym aspektem. W przeciwnym razie zostaną ukarane wysokimi grzywnami.

To rewolucyjna zmiana, która może oznaczać wielki postęp w naszej strukturze społecznej.

zestresowana kobieta

Wykrywanie dyskomfortu psychicznego pracowników

Wiele osób może spojrzeć na powyższe informacje ze sceptycyzmem. W końcu fakt, że technicy ryzyka zawodowego są teraz zobowiązani do zajmowania się, zapobiegania i wykrywania problemów, takich jak stres lub niepokój, może być dla niektórych niemożliwy lub po prostu nie tak istotny.

Do tej pory przez zagrożenia zawodowe rozumiano czynniki związane z zagrożeniami elektrycznymi, pożarami, wybuchami, skażeniami, upadkami czy ekstremalnymi temperaturami. Zapominano jednak (lub świadomie to pomijano), że przepisy dotyczące zagrożeń zawodowych powinny uwzględniać także psychologiczne zmienne. Nie wystarczy upewnić się, że dany wydział ma odpowiednią liczbę ostatnio przetestowanych gaśnic.

Środowisko pracy wpływa również na zdrowie psychiczne pracownika.

Czynniki psychospołeczne od dawna są piętnowane

Wykrywanie dyskomfortu psychicznego pracowników polega na analizie czynników psychospołecznych organizacji. Innymi słowy, konieczne jest uwzględnienie wszystkich warunków w miejscu pracy danej osoby, które mogą mieć wpływ na jej samopoczucie psychiczne. Z reguły należy wziąć pod uwagę następujące obszary:

  • Stres.
  • Obciążenie psychiczne i zmęczenie.
  • Niezadowolenie z pracy z powodu harmonogramów, organizacji, wynagrodzeń.
  • Demotywacja związana z poczuciem niezadowolenia pracownika.
  • Sprzeczne wymagania i brak jasności w zakresie odpowiedzialności i zadań.
  • Słaba organizacja (prowadzi to do poczucia niepewności u pracownika).
  • Problemy interpersonalne. Może to być na przykład mobbing, kłótnie, dyskryminacja, konflikty.

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy twierdzi, że ponad połowa Europejczyków uważa stres za główny problem w każdym środowisku pracy. W dłuższej perspektywie przekłada się to na choroby fizyczne i psychiczne. Jednak zdrowie psychiczne nadal jest tematem tabu.

Według badań przeprowadzonych na Uniwersytecie w Albany (USA) przez dr Michaela T. Forda, w takich sytuacjach wielu pracowników odczuwa pewne poczucie niesprawiedliwości i porzucenia.

Podobnie jak wiele innych kwestii związanych z chorobami psychicznymi, stres i niepokój nie są brane pod uwagę. Emocje są piętnowane, a organizacje nie uważają zdrowia psychicznego za problem. Jeśli pracownik odczuwa dyskomfort psychiczny, problem leży po jego stronie, nigdy nie jest to „skutek-przyczyna” samej firmy.

Promowanie zdrowia psychicznego w celu rozwiązania problemów w miejscu pracy

Europejska inicjatywa zmuszania firm do wykrywania dyskomfortu psychicznego pracowników to dobra wiadomość. Jednak przeprowadzanie testów na pracownikach w celu oceny aspektów psychospołecznych będzie bezużyteczne, jeśli później nie nastąpią zmiany w tej kwestii.

Jeśli okaże się, że 70 procent pracowników wykazuje wysoki poziom stresu, nie wystarczy po prostu o tym wiedzieć. Należy podjąć działania. Środowisko o dużym obciążeniu psychicznym przekłada się na niską wydajność. Prowadzi to również do czegoś znacznie poważniejszego: możliwych wypadków, problemów sercowo-naczyniowych lub mięśniowo-szkieletowych, a nawet więcej problemów psychicznych.

Stres jest podłożem wszystkich problemów psychospołecznych. Pojawia się zawsze wtedy, gdy stawiane nam wymagania są większe niż nasze możliwości sprostania im. Jest to jednak stały problem wielu organizacji. Nie wszystkie firmy są skłonne dostosować swoje warunki pracy do zasobów i warunków swoich pracowników.

Jak zapobiegać problemom psychospołecznym?

Stres w pracy to niewiele więcej niż piętno. Jest postrzegany jako problem jednostki – uważa się, że pracownik nie wie, jak dostosować się do warunków swojej pracy.

Należy pamiętać o jednym szczególe: zwracanie uwagi na stres w pracy jest nie tylko obowiązkiem moralnym, ale także imperatywem prawnym, którego musi przestrzegać pracodawca. W Europie reguluje to dyrektywa ramowa 89/391/CEE.

Dlatego w zapobieganiu problemom psychospołecznym nie wystarczy samo wykrycie dyskomfortu psychicznego pracowników. Należy wprowadzić mechanizmy, aby problem nie osiągnął skrajnych rozmiarów. Pracodawcy są zobowiązani do zapewnienia odpowiednich warunków pracy, w których dba się o zdrowie psychiczne pracowników.

Jednak pracownicy muszą również nauczyć się technik i strategii wpływania na ich dobrostan psychiczny. Ogromne znaczenie ma również elastyczne stawianie czoła wyzwaniom, posiadanie inteligencji emocjonalnej i radzenie sobie z codziennym stresem. Jest to wyzwanie, za które wszyscy muszą wziąć odpowiedzialność, zarówno szefowie, jak i pracownicy.

To może Cię zainteresować ...
Martha Nussbaum i jej lista podstawowych zdolności
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Martha Nussbaum i jej lista podstawowych zdolności

Martha Nussbaum jest amerykańską filozofką, która podchodzi do teorii politycznej z emocjonalnej i niezwykle ludzkiej perspektywy.



  • Robbins, J. M., Ford, M. T., & Tetrick, L. E. (2012). Perceived unfairness and employee health: A meta-analytic integration. Journal of Applied Psychology, 97(2), 235-272. http://dx.doi.org/10.1037/a0025408

Treści zawarte na Piękno Umysłu służą wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie zastępują one diagnozy, porady ani leczenia u specjalisty. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skonsultować się z zaufanym specjalistą.