Ocenianie vs. kwalifikowanie - podobieństwa i różnice

25 czerwca, 2020

Czy w pracy nauczyciela najważniejsze jest ocenianie pracy uczniów, czy oferowanie najlepszych warunków do rozwoju?

Wygląda na to, że nasze ocenianie nie do końca działa jeśli na koniec semestru uczniowie są tylko zmęczeni, zdemotywowani, zestresowani i bliscy oblania egzaminów końcowych. Egzaminów, które mierzą umiejętność zapamiętywania, a nie nauki.

Wielu nauczycieli ocenia, aby sprawdzić, czy uczniowie się uczą, czy nie. Zapominają jednak, że ocena służy nam również do zobrazowania jakości nauczania.

W tym sensie bardzo ważne jest rozróżnienie koncepcji oceniania i kwalifikowania. Ocenianie jest tylko wynikiem kwalifikowania. W wielu okazjach wynik, który niewiele nam mówi.

Jednak ocenianie to kolejny sposób uczenia się. Jest mało przydatna lub w ogóle nie ma sensu, gdy nie zawiera informacji o tym, jak się poprawić. Czy wartości 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 mówią nam coś więcej niż to, że uzyskaliśmy ocenę, której się spodziewaliśmy, lub nie?

Ocenianie, aby uczyć

Ocenianie jest – być może lepiej powiedzieć tutaj „powinno być” – okazją do praktycznego zastosowania wiedzy i wyrażenia pomysłów. Czasem na pytania i wątpliwości.

Ma to sens, gdy służy tym, którzy się uczą. Kiedy nauczyciel używa zielonego długopisu podkreślając poprawne odpowiedzi, a w przypadku błędów podaje tylko początek prawidłowego rozwiązania. Kiedy dokonuje oceny, aby zakwalifikować a nie poprawić, staje się to smutnym i negatywnym działaniem.

Nauczycielka z uczniem

Obecnie wiele krajach skupia się nad tym, aby nauczyciele bardziej koncentrowali się na kompetencjach, niż na treści. Nie wszystko, czego się uczy, powinno automatycznie stać się przedmiotem oceny. Podobnie jak nie wszystko, czego się uczymy, można ocenić.

Nauczanie to nie tyle kwestia wiedzy, ile sposobów rozumowania. Uczenie się to nie tylko gromadzenie wiedzy, ale także internalizacja i integracja ich w naszym sposobie myślenia.

Egzaminy pomagające kwalifikować

Wiele egzaminów polega na zapamiętywaniu i powtarzaniu treści. Łatwe do przeprowadzenia, łatwe do poprawienia. Są częścią procesu uczenia się, w którym rodzice i nauczyciele oczekują, że uczniowie powtórzą to, co zostało przedstawione w klasie. A nie to, co zostało odkryte, przemyślane lub wyobrażone.

Z drugiej strony, wielu ignoruje fakt, że egzamin ma ogromną moc: przyciąganie uwagi ucznia. Coś, co jest rodzajem magii i który wielu próbuje skrócić pozostawiając bardzo krótki czas na odpowiedź.

Tak więc dobrze zaprojektowany egzamin może być kontynuacją nauki ucznia, czasem na zastanowienie się nad tym, co czytamy i słyszymy.

Egzaminy rzadko są powiązane z treściami osobistymi lub społecznościowymi. Skupiają się na treściach związanych ze szkołą. Podstawowe kompetencje nie działają i są wykonywane w sposób zautomatyzowany, bez krytycznego myślenia wobec tego, co się pisze.

Ocenianie według rubryk

Ponieważ zadania ewaluacyjne są zróżnicowane w celu promowania rozwoju kompetencji, konieczne są również odpowiednie instrumenty do oceny.

Instrumenty używane do oceny wyników uczniów są różnorodne, ale wśród różnych narzędzi najbardziej popularne stały się rubryki (ankiety) ze względu na swoją wszechstronność i potencjał dydaktyczny.

Uczniowie w klasie
Rubryki (ankiety) są przewodnikami oceniania stosowanymi w ocenie wyników uczniów. Opisują specyficzne cechy produktu, projektu lub zadania na różnych poziomach wydajności w celu wyjaśnienia, czego oczekuje się od pracy studenta. Używa się ich również w celu oceny wykonanie i usprawnienia wskaźnika sprzężenia zwrotnego. (Andrade, 2005; Mertler, 2001).

Zalety dla uczniów

Uczniowie mają znacznie więcej informacji, niż w przypadku innych instrumentów (informacje zwrotne). Z góry znają kryteria, według których będą oceniani. Niektóre kryteria promujące uczenie się i samoocenę ułatwiają globalne zrozumienie i rozwój różnych zdolności.

Zalety dla nauczycieli

Są łatwe w użyciu i do wyjaśnienia uczniom oraz zwiększają obiektywność procesu oceny. Przekazują informacje zwrotne na temat skuteczności zastosowanych metod nauczania. Są wszechstronne i spełniają wymagania procesu oceny kompetencji.

Nowy sposób spojrzenia na ocenianie

Ocenianie kształtujące charakteryzuje się tym, że jest demokratyczne i służy nauczaniu, i uczeniu się. Bardzo cenne, gdy potrzebujemy odpowiednich i przydatnych informacji, skupiając uwagę zarówno na procesach, jak i na kontekstach związanych z nauczaniem i uczeniem się.

Należy dołożyć starań, aby odzyskać znaczenie terminów „ocenianie” i „kwalifikowanie”.

Andrade, H. (2005). Teaching with rubrics. College Teaching, 53 (1) 27-30.

Álvarez Méndez, J. M. (2001). Evaluar para conocer, examinar para excluir. Barcelona: Morata.