Praca i tożsamość: jak są ze sobą powiązane?

Masz tendencję do identyfikowania się ze swoją pracą. Jednak przyjmując ten wymiar za podstawę budowania swojej tożsamości, podejmujesz pewne ryzyko.
Praca i tożsamość: jak są ze sobą powiązane?
Elena Sanz

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Elena Sanz.

Ostatnia aktualizacja: 24 października, 2022

Kiedy spotykasz nową osobę, jednym z pierwszych pytań, które zwykle zadajesz, jest „Czym się zajmujesz” Wszyscy mamy tendencję do kształtowania własnej tożsamości i tożsamości innych w oparciu o nasze zawody. Jest to pozytywne zjawisko, ponieważ pozwala Ci przypisać sobie określone role, poczuć się częścią grupy i odróżnić się od reszty. Jednak gdy Twoja praca i tożsamość są nadmiernie powiązane, możesz mieć problem.

Tożsamość, która powstaje wokół Twojej pracy, jest przede wszystkim Twoją własną. Prowadzi Cię do postrzegania siebie w określony sposób i zorientowania się na pewne działania, wartości i postawy. Jest to jednak również element społeczny, ponieważ inni pozytywnie lub negatywnie Cię oceniają, w zależności od Twojej roli i rodzaju pracy. Jak więc to wpływa na Ciebie?

Tożsamość

Tożsamość to konstrukt, który definiuje, kim jest dana osoba i który pozwala odróżnić ją od innych. To definicja tego, kim jesteś lub chcesz być, stworzona przez Ciebie i innych na podstawie kategorii, do których należysz. Twoja tożsamość jest budowana poprzez procesy socjalizacji. Kształtujesz ją, gdy wchodzisz w interakcje z innymi i ze swoim otoczeniem.

Proces ten jest realizowany przez agentów społecznych, czyli wszystkie osoby lub instytucje, z którymi współpracujesz. Twoja rodzina jest twoją pierwszą grupą przynależności i tworzy Twoją podstawową tożsamość. Później jest ona rozszerzana i kształtowana przez grupy szkolne i społeczne. Po osiągnięciu dorosłości Twoja praca jest jednym z głównych filarów Twojej tożsamości.

Kobieta myśli
Zgodnie z naszą pracą nabywamy szereg wartości i postaw.

Centralność pracy: jak ważne jest dla Ciebie to, czym sie zajmujesz?

Praca nie tylko pozwala na ekonomiczne przetrwanie, ale także nadaje sens Twojemu życiu oraz umożliwia integrację i uczestnictwo w społeczeństwie. Ponadto w znacznym stopniu przyczynia się do nadania tożsamości osobistej i społecznej. Powody tego są następujące:

  • Spędzasz dużo czasu przygotowując się i szkoląc do pracy.
  • Inni identyfikują Cię z rodzajem pracy, którą wykonujesz.
  • W zależności od pracy osiągasz określony status i odgrywasz określone role.
  • Ponownie, w zależności od wykonywanej pracy, nabywasz szereg wartości, postaw i pewnego sumienia.
  • Poprzez udział w określonej pracy dołączasz do różnych segmentów grupy społecznej. Dzięki temu łączysz się z ludźmi i instytucjami.

Krótko mówiąc, inni czytają Cię na podstawie Twojej pracy i to z ich perspektywy budujesz lub niuansujesz świadomość siebie.

Jednak pomimo tego, że praca jest głównym składnikiem tożsamości większości ludzi, nie wszyscy przypisują jej tę samą wagę. Jest to subiektywna konstrukcja znana jako centralność pracy. Oznacza to ogólne przekonanie o wartości pracy w życiu ludzi. To wymiar bardzo indywidualny. Innymi słowy, każda osoba identyfikuje się w pewnym stopniu ze swoją pracą i uważa ją za mniej lub bardziej kluczową dla swojej tożsamości.

Praca i tożsamość

Wielu z nas buduje swoją tożsamość w oparciu o naszą ścieżkę zawodową. W takim przypadku możesz głęboko identyfikować się z:

  • Twoją kategorią pracy.
  • Funkcjami, które wykonujesz.
  • Statusem, który posiadasz.
  • Osobami, z którymi kontaktujesz się w pracy.
  • Firmą, w której pracujesz.
  • Uznaniem, które otrzymujesz za wyniki swojej pracy.
  • Specyficzną kulturą zbudowaną na podstawie wspólnych wartości, przekonań i postaw w organizacji.

Chociaż jest to naturalny proces, jest to również miecz obosieczny. Kiedy doświadczasz sukcesu, stabilności lub rozwoju zawodowego, związek między pracą a tożsamością przynosi Ci korzyści: czujesz się przydatny, ważny, wartościowy i skuteczny.

Jednak, gdy rzeczywistość w Twojej pracy nie jest taka, jakiej się spodziewałeś, emocjonalny i psychologiczny cios może być głęboki. Może się to zdarzyć w przypadku zwolnienia lub zmiany ścieżki kariery, w sytuacji bezrobocia, a przede wszystkim na emeryturze. W tych czasach zachodzą fundamentalne zmiany w sposobie, w jaki postrzegasz siebie i innych. W efekcie możesz stracić nie tylko Twoje ekonomiczne zasoby, ale także role i społeczne znaczenia, które wcześniej były Ci przypisane.

Smutny mężczyzna przy oknie
Są ludzie, którzy swoją tożsamość budują na podstawie swojej ścieżki kariery.

Konsekwencje silnego związku między pracą a tożsamością

W ramach społecznych reprezentacji pracy (tj. pozytywnie lub negatywnie naładowanych stereotypami, opiniami i wartościami) bezrobocie i emerytura mają negatywne konotacje. Nic dziwnego, że może to wpływać na samoocenę. Jednostka może na przykład zacząć postrzegać siebie jako bezwartościową, bezcelową, niewidzialną lub bezużyteczną dla społeczeństwa. Może to prowadzić do problemów ze zdrowiem psychicznym.

Niepokój i stres, frustracja, niezadowolenie z życia i brak pewności siebie to tylko niektóre z głównych konsekwencji. Ponadto, jeśli te sytuacje nie są odpowiednio zarządzane, mogą wpłynąć na zdrowie fizyczne danej osoby lub prowadzić do ciężkich stanów, takich jak depresja.

Z tego powodu, pomimo tego, że praca zawsze będzie częścią Twojej tożsamości, ważne jest, abyś miał wystarczającą elastyczność poznawczą, aby nie uczynić z niej centrum swojej egzystencji i wartości. W świecie naznaczonym niepewnością i niestabilnością zatrudnienia oraz biorąc pod uwagę, że emerytura jest nieuniknionym celem dla każdego, najzdrowszą rzeczą jest wykuwanie zdrowej tożsamości, która utrzyma się nawet w okresach zmian.

Kim jesteś poza pracą? Twoja odpowiedź na to pytanie może być zawoalowanym zaproszeniem do przeprowadzenia wewnętrznego przeglądu i dostosowania identyfikacji z Twoim zawodem.

To może Cię zainteresować ...
Rady Irvina Yaloma dla nowych psychoterapeutów
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Rady Irvina Yaloma dla nowych psychoterapeutów

Jako nowi psychoterapeuci czuliśmy zarówno nadzieję, jak i strach, gdy zobaczyliśmy naszych pierwszych klientów. Irvin Yalom udziela rad początkują...



  • Asam, S. (2011). Identidad y trabajo: la pérdida del rol laboral. Psicología del Trabajo – Cátedra II. Universidad de Buenos aires.
  • Karsten, P. & Klaus, M. (2009). Unemployment Impairs Mental Health: Meta-Analyses. Journal of Vocational Behavior, Vol. 74(3) 264-282.
  • Várguez Pasos, L. A. (1996). El trabajo en la construcción de la identidad. Los desfibradores de Yucatán. Estudios sociológicos, 775-797.

Treści zawarte na Piękno Umysłu służą wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie zastępują one diagnozy, porady ani leczenia u specjalisty. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skonsultować się z zaufanym specjalistą.