Uważność i nastolatki

Jak uważność i nastolatki odnoszą się do siebie? W tym artykule znajdziesz informacje, które prawdopodobnie Cię zaskoczą.
Uważność i nastolatki
José Padilla

Napisane i zweryfikowane przez psycholog José Padilla.

Ostatnia aktualizacja: 03 października, 2022

Uważność jest użytecznym narzędziem do skupienia się na tym, co jest tu i teraz, ponieważ wymaga ukierunkowanego treningu świadomości chwili obecnej z łagodnym i akceptującym nastawieniem. Zamiast rozpamiętywać przeszłość lub martwić się o przyszłość, uważność skupia nas na tym, co dzieje się w danym momencie, bez wydawania osądów. Dziś porozmawiamy o ciekawym zagadnieniu – będzie to uważność i nastolatki.

Ten sposób życia i bycia w świecie jest stopniowo włączany do edukacji i szkolnictwa, dzięki swojej zdolności do zmniejszania stresu, depresji i lęku. Poprawia również przetwarzanie poznawcze, regulację emocji i kontrolę wykonawczą. Jednak naukowe dowody na skuteczność tego podejścia w szkołach, które uwzględniają uważność w swoich programach nauczania, są nadal przedmiotem dyskusji.

Niektóre badania wykazały, że nauczanie uważności w instytucjach edukacyjnych może mieć pozytywny wpływ na samopoczucie psychiczne i odporność dzieci i młodzieży. Z drugiej strony, niedawne badanie przeprowadzone na 8376 studentach wykazało, że chociaż uważność przynosi pewne korzyści, może wcale nie poprawiać samopoczucia psychicznego nastolatków.

Nastolatka z zamkniętymi oczami
Według niektórych badań uważność pomaga regulować emocje.

Uważność i nastolatki – badania

Wyniki programu ćwiczenia uważności z młodzieżą wskazują, że trening ten wiąże się z poprawą samopoczucia psychicznego i uwagi. Sugerują również, że ta poprawa jest związana z pewnymi zmiennymi osobowości. Może to być na przykład ugodowość i stabilność emocjonalna.

Inne badanie wykazało, że młodzież, która uczestniczyła w szkolnej interwencji skoncentrowanej na uważności, zgłaszała później mniej objawów depresyjnych. Uczniowie odnotowali również mniejszy poziom stresu i lepsze samopoczucie. Co więcej, wyniki pokazały, że stopień, w jakim uczniowie ćwiczyli uważność, wiązał się z wyższym samopoczuciem i niższym poziomem stresu po trzymiesięcznym uzupełnieniu ćwiczenia.

Kolejne wyniki badań również potwierdziły, że uważność u nastolatków działa jako środek ochronny przed depresją, lękiem i stresem. Naukowcy doszli do wniosku, że te odkrycia dostarczyły wglądu w możliwy mechanizm leżący u podstaw uważności nastolatków i stresu psychicznego.

W innym badaniu, w którym oceniano skuteczność programu opartego na uważności, stwierdzono niższy poziom stresu i dolegliwości psychosomatycznych oraz lepsze umiejętności regulacji emocji. Obejmowały one świadomość emocjonalną, dostęp do strategii regulacji i jasność emocjonalną.

Jak widać, istnieje wiele przykładów, które wskazują, że uważność i młodzież mają pozytywny związek. Jednak jedno z nowych badań przedstawia to z nieco mniej zachęcającej perspektywy.

Trening uważności w szkole

W ramach tego badania naukowcy zmierzyli ryzyko depresji, funkcjonowanie społeczne, emocjonalne i behawioralne oraz samopoczucie. Robili pomiary na początku, po interwencji i po roku obserwacji.

Wyniki wykazały gorsze wyniki w zakresie depresji i samopoczucia u uczniów zagrożonych problemami ze zdrowiem psychicznym, zarówno po interwencji, jak i w ciągu roku kontrolnego. Różnice były jednak niewielkie i nieistotne klinicznie.

Wydaje się, że chociaż uważność nauczana w szkołach może zwracać uwagę na problemy ze zdrowiem psychicznym, może nie zapewniać uczniom niezbędnego wsparcia w radzeniu sobie z ich problemami.

Pomimo tych nowych odkryć, ważne jest, aby pamiętać, że badanie dotyczyło uważności nauczanej w warunkach szkolnych. Dlatego być może przy różnych metodach wdrażania uważność może mieć różny wpływ na zdrowie psychiczne nastolatków.

Nastolatki wykonujące ćwiczenia uważności
Uczenie uważności w środowisku edukacyjnym nie wydaje się być szczególnie skuteczne w przypadku nastolatków.

Czy uważność naprawdę działa?

Uważność i nastolatki mogą nie pasować do siebie, ponieważ młodzi ludzie potrzebują różnych podejść do opieki nad zdrowiem psychicznym. Na przykład najmłodsi nie mają zdolności do samoregulacji swoich emocji i stosowania umiejętności uważności w prawidłowy i zdyscyplinowany sposób.

Musimy pamiętać, że uważność należy ćwiczyć na bieżąco, a niektóre nastolatki mogą mieć trudności z trzymaniem się harmonogramów. Ponadto mogą mieć wysokie oczekiwania dotyczące wyników. Tego typu ideał może mieć negatywny wpływ na naukę. Jest to sprzeczne z całą koncepcją uważności, która koncentruje się na teraźniejszości.

Podsumowując, nie twierdzimy, że uważność i nastolatki to niemożliwe połączenie. Nie sugerowalibyśmy też, że uważność nie działa. Wspomniane przez nas badanie wykazało jedynie, że uważność praktykowana w klasie nie wpływała tak korzystnie na samopoczucie nastolatków, jak oczekiwano. Okazała się jeszcze mniej skuteczna u osób z wysokim ryzykiem wystąpienia problemów ze zdrowiem psychicznym.

To może Cię zainteresować ...
Co daje nadzieję chorym?
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Co daje nadzieję chorym?

Co daje nadzieję chorym? Kiedy ktoś cierpi na ciężką chorobę, często trudno mu mieć nadzieję, ale może jednak ją znaleźć.



  • Berger, E. (2022, 30 de agosto). Mindfulness may not Benefit mental well-being in children and adolescentes. Verywellmind. https://www.verywellmind.com/mindfulness-may-not-benefit-mental-well-being-in-children-teens-6273993
  • Huppert, F. A., & Johnson, D. M. (2010). A controlled trial of mindfulness training in schools: The importance of practice for an impact on well-being. The Journal of Positive Psychology5(4), 264-274.
  • Kabat-Zinn, J. (2009). Wherever you go, there you are: Mindfulness meditation in everyday life. Hachette Books.
  • Kuyken, W., Weare, K., Ukoumunne, O. C., Vicary, R., Motton, N., Burnett, R., … & Huppert, F. (2013). Effectiveness of the Mindfulness in Schools Programme: non-randomised controlled feasibility study. The British Journal of Psychiatry203(2), 126-131.
  • Ma, Y., & Fang, S. (2019). Adolescents’ mindfulness and psychological distress: The mediating role of emotion regulation. Frontiers in psychology10, 1358.
  • Metz, S. M., Frank, J. L., Reibel, D., Cantrell, T., Sanders, R., & Broderick, P. C. (2013). The effectiveness of the learning to BREATHE program on adolescent emotion regulation. Research in Human Development10(3), 252-272.
  • Montero-Marin, J., Allwood, M., Ball, S., Crane, C., De Wilde, K., Hinze, V., … & MYRIAD Team. (2022). School-based mindfulness training in early adolescence: what works, for whom and how in the MYRIAD trial?. Evidence-based mental health25(3), 117-124.
  • Nelson, L., Roots, K., Dunn, T. J., Rees, A., Hull, D. D., & Van Gordon, W. (2022). Effects of a regional school-based mindfulness programme on students’ levels of Wellbeing and resiliency. International Journal of Spa and Wellness5(1), 1-15.
  • Sanger, K. L., & Dorjee, D. (2016). Mindfulness training with adolescents enhances metacognition and the inhibition of irrelevant stimuli: Evidence from event-related brain potentials. Trends in Neuroscience and Education5(1), 1-11.