Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych

 

Robert Hare jest jednym z wielkich ekspertów w dziedzinie osobowości psychopatycznej i zachowań przestępczych. Jego skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych PCL-R jest najważniejszym środkiem nie tylko do wykrycia psychopaty, ale także do oceny jego skłonności.

Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych Roberta Hare’a lub PCL-R jest międzynarodowym instrumentem referencyjnym. Przede wszystkim służy ona do oceny populacji więziennej, ale jest także przydatna w dziedzinach klinicznej i sądowej.

Jest to wiarygodny i ważny test, który może dostarczyć nam interesujących informacji na temat aspektów afektywnych, interpersonalnych, problemów z zachowaniem itp.

Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych to być może jeden z najciekawszych osiągnięć klinicznych ze względu na karierę osoby, która go zaprojektowała. Jest nią Robert Hare, doktor i profesor psychologii z Kolumbii Brytyjskiej, którego prace stanowią dziś punkt odniesienia w dziedzinie badań kryminalnych.

Referencje stanowią także jego osiągnięcia z zakresu psychopatologii i psychofizjologii.

Podczas tworzenia tej skali podjęto próbę ukształtowania testu, który byłby w stanie dostarczyć cennych informacji o osobach skazanych za popełnienie aktów przemocy. Z drugiej strony próba bardzo szybko odniosła sukces, który ugruntował się na dwóch filarach.

Kobieta
Po pierwsze, jej zastosowanie jest bardzo łatwe. Składa się z 20 pozycji (pytań), w których oceniający może porównać osobę ocenianą z profilem psychopaty. Drugim aspektem, dla którego test psychopatii Hare’a został tak szybko zaakceptowany jest fakt, że można go stosować nie tylko w przypadku populacji więźniów lub przestępców.

Tak więc w dziedzinie klinicznej zaczęto ją postrzegać jako proste i ważne narzędzie do oceny możliwych gwałtownych tendencji agresywnego zachowania seksualnego u mężczyzn, kobiet i młodzieży. Dzięki tej skali możemy oszacować – w granicach rozsądnego błędu – prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa.

Więcej informacji na ten temat zebraliśmy poniżej.

«On Cię wybierze, rozbroi Cię swoimi słowami i skontroluje Cię swoją obecnością. Zachwyci Cię swoją pomysłowością i planami. A kiedy z Tobą skończy porzuci Cię i zabierze swoją niewinność i Twoją dumę».

-Robert Hare

Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych: cel, zastosowanie i wiarygodność

Jedną z najlepszych książek o osobowości psychopatycznej jest Niepokojący świat psychopatów wokół nas. Napisana przez Roberta Hare’a i opublikowana w 2003 roku gromadzi bogate doświadczenie autora w tej dziedzinie. Historia zaczyna się, gdy on sam będąc jeszcze studentem psychologii rozpoczął praktyki w różnych więzieniach.

Hare ostrzega na stronach swojej książki, że psychopaci (w przeciwieństwie do socjopatów) nie efektem oddziaływania otoczenia, ale rodzą się takimi. Być może dlatego uznał za konieczne opracowanie narzędzia do oceny tych podstawowych czynników, które według niego są obecne u około 1% populacji.

Skala psychopatii Roberta Hare’a została stworzona na bazie jego praktycznych doświadczeń, licznych badań, wywiadów i spraw kryminalistycznych.

Co ocenia skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych Roberta Hare’a?

Test Roberta Hare’a lub PCL-R służy do oceny obecności lub braku cech psychopatycznych do celów klinicznych, prawnych lub badawczych. Test ten został stworzony w latach 90. Początkowo był skuteczny w ocenie skłonności psychopatycznych jednej osoby. Jednak stopniowo Hare i jego badacze postanowili go zmodyfikować.

Mężczyzna
Powodem tego był powtarzający się fakt: większość psychopatów powtarza swoje brutalne czyny. Dlatego stworzony obecną skalę PCL-R, aby móc wykryć potencjalne ryzyko ponownego popełnienia przestępstwa.

Test ten ma kluczowe znaczenie na poziomie prawnym przy podejmowaniu decyzji o czasie trwania, rodzaju kary i leczeniu, które powinny otrzymać (lub nie) osoby skazane o profilu psychopatycznym.

Jak się ją stosuje?

Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych Roberta Hare’a składa się z 20 elementów. W rzeczywistości jest to skala oceny. Oznacza to, że stosuje się ją podczas częściowo przygotowanej rozmowy, w której profesjonalista musi ocenić 0, 1 lub 2 punktami każdą odpowiedź na zadane pytanie.

Z drugiej strony należy zauważyć, że wynik tej oceny nie zależy tylko od wywiadu. Ponadto uwzględnia się: historię kryminalną danej osoby, ekspertyzy, historię pracy i rodziny, akta procesu, oceny bliskich, itp.

Zobaczmy zatem, jakie wymiary są oceniane w tym teście psychopatii PCL-R:

Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych - ręka wypełniająca test

  • 1. Komunikatywność/powierzchowny urok.
  • 2. Egocentryzm/wielkie poczucie własnej wartości.
  • 3. Potrzeba stymulacji/skłonności do nudzenia się.
  • 4. Kłamstwo patologiczne.
  • 5. Rządzenie/manipulacja.
  • 6. Brak żalu i poczucia winy.
  • 7. Brak głębokich uczuć.
  • 8. Niewrażliwość/brak empatii.
  • 9. Pasożytniczy styl życia.
  • 10. Brak kontroli behawioralnej.
  • 11. Wyuzdane zachowania seksualne.
  • 12. Wczesne problemy behawioralne.
  • 13. Brak realistycznych, długoterminowych celów.
  • 14. Impulsywność.
  • 15. Nieodpowiedzialność.
  • 16. Niebranie odpowiedzialności za swoje czyny.
  • 17. Wiele krótkich relacji małżeńskich.
  • 18. Przestępczość w przypadku nieletnich.
  • 19. Cofnięcie okresu próbnego podczas odbywania kary w więzieniu.
  • 20. Szeroki zakres działalności o charakterze kryminalnym.

Ukończenie tego testu, opartego, jak już wspominaliśmy, na wywiadzie i analizie różnych aspektów, trwa półtorej godziny. Wynik, który uzyskamy określi obecność lub brak tendencji psychopatycznych, ich znaczenie i możliwość popełnienia aktów przemocy (lub ponownie ich popełnienie, jeśli już się pojawiły).

Skala obserwacyjna skłonności psychopatycznych: wiarygodność i ważność

Robert Hare zwraca uwagę, że dzięki temu testowi możemy również określić, z jakim typem psychopaty mamy do czynienia. Przypomnijmy tutaj, że nie wszyscy psychopaci zabijają lub popełniają akty przemocy. Znaczną ich część definiuje jedynie osobowość manipulacyjna i narcystyczna, co utrudnia zarówno współżycie z nimi, jak i identyfikację.

Z drugiej strony, jeśli zapytamy o wiarygodność PCL-R należy zauważyć, że przeprowadzono różne analizy. Dane zawsze pokazują wysoką spójność, ważność i niezawodność. Weźmy na przykład pod uwagę badanie przeprowadzone przez Carleton University w Ottawie w Kanadzie.

W tym badaniu przeprowadzonym przez dr. Kristophera J. Brazila ponownie widać, że jest ona użyteczna zarówno w dziedzinie medycyny sądowej, jak i klinicznej lub w ogólnych badaniach.

Mamy do czynienia z bardzo interesującym instrumentem. Tymczasem Robert Hare pozostaje w wieku 85 lat jednym z najlepszych ekspertów w dziedzinie psychopatii i zachowań przestępczych.

  • Allport, G, W. (1961). The Hare Psychopathy Checklist – Revised. Toronto Multihealth Systems. Holt, Rinchart & Winst. https://doi.org/10.1037/t01167-000
  • Hare, R., Hart, S. y Harpur,T. (1991). Psychopathy and the DSM-IV Criteria
    for Antisocial Personality Disorder. Journal of Abnormal Psychology. Vol.100(3), pp. 391-398