Pracownicy socjalni a sytuacje kryzysowe – dowiedz się czegoś więcej na ten temat!

6 grudnia, 2019
Czy wiesz, jak ważną rolę odgrywają pracownicy socjalni podczas sytuacji kryzysowych? Dowiedz się tego z naszego artykułu.

Kiedy zdarza się sytuacja kryzysowa, która wpływa na życie wielu osób w danej społeczności, wkraczają do akcji różni specjaliści, w tym m.in. pracownicy socjalni. Ich zadaniem jest całościowe podejście do rozwiązywania bieżących problemów. Dowiedz się, w jaki sposób pracownicy socjalni pomagają podczas sytuacji kryzysowych.

Kiedy wkraczają do akcji pracownicy socjalni?

W przypadku większości sytuacji kryzysowych pracownicy socjalni postępują według ustalonego odgórnie protokołu. Zanim przyjrzymy się bliżej rolom, jakie pełnią pracownicy socjalni, wyjaśnijmy kilka pojęć, które będą się pojawiać w tym artykule.

  • Sytuacja kryzysowa.Według Światowej Organizacji Zdrowia, sytuacja kryzysowa to sytuacja, w przypadku której brak pomocy może prowadzić do szybkiej śmierci.
  • Katastrofa.Słowo to pochodzi ze starożytnej greki, gdzie katastrefeinoznaczało rozpad lub zniszczenie. Światowa Organizacja Zdrowia definiuje katastrofę jako zjawisko, które może powodować szkody, straty materialne, straty w ludziach lub pogorszenie zdrowia i usług zdrowotnych w stopniu wymagającym wyjątkowych działań zewnętrznych jednostek.
  • Klęska.Angielski odpowiednik tego słowa, disaster, pochodzi z połączenia dwóch łacińskich słów – des (negatywny, nieszczęsny) i astre (gwiazda). Oznacza zatem jakieś negatywne wydarzenie, które zostało zesłane przez ‚gwiazdy’. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, klęska jest nieprzewidzianym wydarzeniem, które stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia publicznego. Jest to również każda sytuacja, która zagraża życiu lub zdrowiu znacznej liczby osób i wymaga niezwłocznego działania.
Pracownicy socjalni na zebraniu

Wymienione powyżej trzy zdarzenia można również klasyfikować na podstawie liczebności osób dotkniętych ich skutkami:

  • Sytuacja kryzysowa. Sytuacja, w której straciło życie mniej niż 1000 osób.
  • Katastrofa. Liczba ofiar śmiertelnych i osób rannych jest pomiędzy tysiącem a milionem.
  • Klęska. Sytuacja, w której liczba ofiar śmiertelnych przekracza milion.

Jaki jest wspólny mianownik tych zdarzeń?

Fource, Hernández-Coronado, Nevado, Martínez, Losada, i Lillo (1998) tak określają wspólne elementy wszystkich powyższych kategorii zdarzeń:

  • Zdarzenia te wymagają niezwłocznej interwencji.
  • Reperkusje psychologiczne są zależne od skali i konsekwencji zdarzenia.
  • Zdarzenia te są nieprzewidziane i przypadkowe. Niosą zatem ze sobą element zaskoczenia, bezradności i utraty stabilności.
  • Mogą oznaczać bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

“Świat łamie każdego i potem siła wielu tkwi w tych złamanych miejscach.”

-Ernest Hemingway-

Pracownicy socjalni – ich rola w sytuacjach wyjątkowych

Pracownicy socjalni podejmują interwencję od samego początku sytuacji kryzysowej. Aby być na to gotowym, przygotowują oni z góry protokoły działania na wypadek różnych zdarzeń i tworzą plan prewencyjny. Pracownicy socjalni są również dobrze przygotowani na współpracę ze specjalistami z różnych dziedzin. Działanie zespołowe zawsze dobrze służy społeczności dotkniętej jakimkolwiek problemem.

Jako że konsekwencje tego rodzaju sytuacji są często bardzo poważne i trudne do przewidzenia, konieczna jest najczęściej interwencja interdyscyplinarna. Dużo łatwiej jest sobie bowiem poradzić z problemem, jeżeli wprowadzamy kilkupoziomowe rozwiązania.

Pracownicy socjalni służą bezpośrednią pomocą ofiarom klęsk, katastrof i sytuacji kryzysowych. Pomagają również mieszkańcom danej społeczności wspólnymi siłami zniwelować szkody, jakie ponieśli. Aby dobrze spełnić tę rolę, pracownicy społeczni wypełniają między innymi takie zadania, jak:

Kobieta czyta raport

  • Powiadamianie odpowiednich instytucji.
  • Zapewnianie niezbędnych informacji i przygotowanie na możliwe konsekwencje zdarzenia.
  • Tworzenie zespołów specjalistów i wolontariuszy.
  • Wspieranie osób bezpośrednio i pośrednio dotkniętych zdarzeniem.
  • Komunikacja z członkami rodzin. Dostarczanie informacji o obrażeniach, ofiarach śmiertelnych itp.
  • Towarzyszenie członkom rodzin podczas identyfikacji ciał bliskich.
  • Zarządzanie środkami i usługami potrzebnymi osobom dotkniętym zdarzeniem.
  • Szacowanie i rejestracja szkód do celów pozyskania koniecznej pomocy.
  • Zapewnienie poszkodowanym wsparcia terapeuty.
  • Zachęcanie członków społeczności do wspólnego działania i wzajemnej pomocy.

Cele pracy socjalnej w sytuacjach wyjątkowych

Według Herrero (2012), cele, jakie pracownicy socjalni obierają sobie podczas działań w sytuacjach kryzysowych to m.in:

  • Zapewnienie informacji o możliwościach, z jakich mogą skorzystać poszkodowani.
  • Zachęcanie ludzi do skorzystania z tych możliwości.
  • Pomoc poszkodowanym w radzeniu sobie z trudnymi uczuciami i emocjami.
  • Pokazanie ofiarom zdarzeń różnych sposobów radzenia sobie z daną sytuacją. Przedstawienie im możliwości nowego spojrzenia na zdarzenie.
  • Pomoc poszkodowanym w odzyskaniu równowagi emocjonalnej.
  • Wsparcie ofiar w próbie zrozumienia tego, co się wydarzyło, aby mogli jak najszybciej wrócić do normalnego życia.
  • Stworzenie możliwość komunikacji pomiędzy poszkodowanymi.
  • Pomoc poszkodowanym i ich rodzinom w zrozumieniu nowej sytuacji.
  • Wsparcie członków społeczności w odzyskiwaniu równowagi w otoczeniu i pomoc w przystosowaniu się do nowej sytuacji.

Podsumowując, pracownicy socjalni pełnią niezwykle ważną rolę w podczas sytuacji kryzysowych, katastrof i klęsk. Warto o tym pamiętać, ponieważ mało kto zdaje sobie sprawę, że to właśnie oni są jednym z głównych filarów wsparcia. Osoby te są jednak nie do przecenienia i służą ogromną pomocą w przypadku różnego rodzaju nieprzewidzianych zdarzeń.

  • Baloian, I., Chia, E., Cornejo, C., & Paverini, C. (2007). Intervención psicosocial en situaciones de emergencia y desastres: guía para el primer apoyo psicológico.
  • Colegio Oficial de Trabajo social de Castilla-La Mancha. El Trabajo Social en situaciones de Crisis, Emergencias y Catástrofes en
    Castilla La Mancha. Recuperado de: https://www.trabajosocialclm.com/participacion-voluntariado
  • Hernández-Coronado, A., Nevado, M., Martínez, RM., Losada, D, Lillo de la Cruz, A. (2006). Intervención psicológica en situaciones de emergencias. Psicología sin fronteras. Revista electrónica de Intervención Psicosocial y Psicología comunitaria, 1(1), 40-46.
  • Muguruza, I. H. (2011). Los Trabajadores Sociales en situaciones de crisis, emergencias y catástrofes. Margen: revista de trabajo social y ciencias sociales, (63), 4-12.
  • Peñate, Á. C. (2009). Una aproximación a la intervención del Trabajo Social comunitario en situaciones de catástrofes y desastres. Cuadernos de Trabajo Social22, 243.
  • Villalibre Calderón, C. (2013). Concepto de urgencia, emergencia, catástrofe y desastre: revisión histórica y bibliográfica.