Próżniactwo społeczne: jak tego uniknąć

Styczeń 25, 2019

Bezczynność jest jednym z elementów zła naszych czasów. Lenistwo, brak chęci do pracy, zbyt dużo wolnego czasu… Coś dziwnego dzieje się często, gdy pracujemy w grupie – całość jest mniejsza niż suma części. To, co każda osoba wnosi, jest mniejsze, gdy jest w grupie. Jest to znane jako próżniactwo społeczne.

Próżniactwo społeczne jest wtedy, gdy wykonujemy mniej wysiłku w zadaniach grupowych, gdyż prawdopodobnie nie zostanie to zauważone, niż wtedy, gdy to samo zadanie wykonujemy samodzielnie. Doświadczenie pracy w grupie może sprawić, że ludzie wykonają mniej wysiłku, osiągając niższą wydajność. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest brak motywacji oraz problemy związane z organizacją i koordynacją. Zbadajmy to nieco bardziej szczegółowo.

Początek próżniactwa

W 1880 roku inżynier rolnictwa Max Ringelmann jako pierwszy badał próżniactwo społeczne. Ringelmann wybrał 14 ludzi do przeciągnięcia ładunku i odnotował siłę, jaką wywierał każdy z nich. Powiedział także tym samym osobom, aby pojedynczo przeciągnęli ładunek. Wyniki pokazały, że kiedy ludzie przeciągali ładunek sami, byli silniejsi niż wtedy, gdy byli razem.

Chociaż Ringelmann przypisał tę utratę wysiłku słabej koordynacji, późniejsze badania odkryły inne przyczyny. W badaniu, w którym uczestnicy musieli bić brawo i krzyczeć tak głośno, jak tylko mogli, okazało się, że poziom hałasu, który każdy z nich powodował, zmniejszał się im była większa grupa, w której się znajdowali. Wywnioskowali z tego, że wiele osób woli ukrywać się w tłumie.

Próżniactwo-puzzle.

Bycie leniwym tak samo jak inni

Ludzie nie martwią się o niższe wyniki w grupie, gdy ich indywidualny wkład nie może zostać zidentyfikowany. Kiedy ludzie nie mogą być obwiniani za to, że nie starają się tak mocno, jak tylko mogą, starają się robić mniej wysiłku, niż są w stanie. Jednak próżniactwo społeczne zależy nie tylko od tego, czy możemy zidentyfikować wkład każdej zaangażowanej osoby.

Równość i porównanie społeczne są czynnikami, które również ingerują. Fakt, że jedna osoba w grupie robi mniej, spowoduje, że inni ludzie będą postępować tak samo. Z drugiej strony porównywanie wydajności każdego z wynikami innych daje poczucie presji, aby zrobić więcej niż możesz zrobić fizycznie.

Psychiczne próżniactwo

Próżniactwo społeczne nie występuje tylko podczas wykonywania zadań wymagających wysiłku fizycznego. Występuje również w zadaniach poznawczych, zwłaszcza gdy musimy myśleć. Na przykład podczas burzy mózgów. Im większa grupa, tym bardziej liczba pomysłów, które każdy z uczestników wnosi, jest mniejsza. Działa to podobnie jak w przypadku zadań fizycznych. Wykonywanie zadań umysłowych może również prowadzić do próżniactwa podczas pracy w obszarach, w których obfituje sprawiedliwość i porównanie społeczne.

Obszarem, w którym próżniactwo społeczne występuje bardzo często, są zespoły w pracy. Kiedy musimy pracować jako zespół, często nie podejmujemy tak dużego wysiłku. To samo dotyczy wszystkich członków. Jeśli jednak istnieją dobrzy koordynatorzy, którzy potrafią dobrze przypisywać zadania, często zdarza się, że pracownik daje z siebie wszystko. Kiedy jedna lub więcej osób daje z siebie wszystko, inni często chcą podążać za ich przykładem. Mimo wszystko są też inni, których reakcją jest minimalizacja.

Zespół - próżniactwo społeczne

Znaczenie zwalczania lenistwa

Duży wpływ na to wszystko ma typ zadania, które wykonuje pracownik. Próżniactwo społeczne zdarza się rzadziej, gdy zadania są interesujące. Ponadto, gdy poziom zależności jest wysoki, zmniejsza się lenistwo. Jeśli zadania każdej osoby są konieczne dla pomyślnego wyniku, wtedy będzie mniej lenistwa ze względu na presję społeczną, aby osiągnąć sukces.

Dlatego próżniactwo społeczne nie zawsze występuje podczas pracy w grupie. Oto kilka sposobów na jej uniknięcie lub przynajmniej zredukowanie:

  • Spraw, aby wysiłek każdej osoby był możliwy do zidentyfikowania.
  • Zwiększ zaangażowanie w udaną realizację zadania.
  • Daj możliwość oceny indywidualnego wkładu i grupy jako całości.

Jeśli mamy wykonać zadanie grupowe, ważne jest, aby wszyscy członkowie zespołu mieli wysoką motywację. Jeśli nie, możemy przynajmniej spróbować ocenić wydajność każdej osoby i poinformować o znaczeniu ostatecznego celu. Dobre zarządzanie pracą w zespołach zapewni, że każdy członek doceni swoją pracę i pracę współpracowników.

  • Ying, X., Li, H., Jiang, S., Peng, F., & Lin, Z. (2014). Group Laziness: The Effect of Social Loafing on Group Performance. Social Behavior and Personality: An International Journal. https://doi.org/10.2224/sbp.2014.42.3.465
  • Devaine, M., & Daunizeau, J. (2017). Learning about and from others’ prudence, impatience or laziness: The computational bases of attitude alignment. PLOS Computational Biology. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1005422