Nowe odkrycie: cząsteczka odmładzająca starzejące się mózgi

Czy możesz sobie wyobrazić możliwość posiadania leku zdolnego do odmłodzenia mózgu? Oznaczałoby to koniec chorób neurodegeneracyjnych. Dzięki odkryciu nowej molekuły ten dzień się zbliża.
Nowe odkrycie: cząsteczka odmładzająca starzejące się mózgi
Valeria Sabater

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Valeria Sabater.

Ostatnia aktualizacja: 22 września, 2022

Wkrótce wszyscy będziemy mogli dożyć ponad stu lat. Być może będziemy nawet mieć osady na innych planetach. Przyszłość nie będzie jednak szczególnie obiecująca, jeśli nie zdołamy wykorzenić chorób tak wyniszczających jak choroba Alzheimera. Przełomem w tej kwestii może być niedawno odkryta cząsteczka odmładzająca nasz mózg.

Jednym z celów nauki jest umożliwienie nam osiągnięcia zaawansowanego wieku w lepszych warunkach fizycznych i neurologicznych. Zbliżamy się do przyszłości, w której choroby neurodegeneracyjne nie będą już powodować już tak głębokich ubytków. Kilka amerykańskich uniwersytetów dokonało ostatnio rewolucyjnego odkrycia w tym zakresie.

Odkryto, że białko obecne w płynie mózgowo-rdzeniowym młodszych osób sprzyja produkcji oligodendrocytów. Oznacza to, że jest zdolne do „odmładzania” starzejącego się mózgu. Chociaż do tej pory odkrycie to potwierdzono tylko w przypadku zwierząt, nie minie dużo czasu, zanim zaczną się badania na ludziach.

Jest bardzo prawdopodobne, że w nadchodzących latach będziemy w stanie pomóc choremu mózgowi zregenerować się, aby dana osoba mogła odzyskać wspomnienia i życie, które wcześniej odeszły w neuronalne zapomnienie. Nie ma wątpliwości, że jest to niezwykły moment w historii.

Obecnie nadal nie ma skutecznych metod leczenia farmakologicznego zaburzeń poznawczych i neurodegeneracyjnych.

cząsteczka odmładzająca starzejące się mózgi
Odkryto pewne substancje we krwi, które mogą przyspieszyć lub spowolnić proces starzenia się mózgu.

Fgf17, cząsteczka odmładzająca starzejący się mózg

Neurobiolog z Uniwersytetu Stanforda, doktor Tony Wyss-Coray, poświęcił ponad dwie dekady badaniu, jak działają różne cząsteczki we krwi, a dokładniej w płynie mózgowo-rdzeniowym. Najwyraźniej istnieją różne substancje, które mogą przyspieszać lub spowalniać starzenie się mózgu.

Badanie przeprowadzone przez doktora Wyss-Coray i jego współpracowników zostało opublikowane w czasopiśmie Nature. Odkryli oni cząsteczkę, która odmładza starzejące się mózgi. Nazwano ją genem Fgf17. Wydaje się, że związek ten zwiększa aktywność neuronów, ich regenerację i przywracanie utraconych procesów poznawczych.

Musimy pamiętać, że obecnie nie ma skutecznej metody leczenia demencji ani jakiejkolwiek innej choroby neurodegeneracyjnej. Dlatego też od dawna stawiano sobie za cel znalezienie sposobu na spowolnienie degeneracji mózgu. Teraz wydaje się, że otwierają się przed nami inne perspektywy. Gdyby można było wytworzyć lek z tej cząsteczki, mózgi osób chorych mogłyby zostać zregenerowane.

Białko Fgf17 jest niezbędne do tworzenia się mózgu podczas rozwoju zarodka. Teraz wiemy, że cząsteczka ta stymuluje produkcję młodych oligodendrocytów.

Leczenie osób starszych płynem mózgowo -rdzeniowym

Można by pomyśleć, że teoria ta jest dość naciągana, a nawet nieprawdopodobna. Udowodniono jednak, że jeśli płyn mózgowo-rdzeniowy młodej osoby jest podawany starszemu pacjentowi, ten ostatni zmienia się wykładniczo. Zaczynają się u niego wytwarzać oligodendrocyty.

Oligodendrocyty to komórki tworzące osłonkę mielinową; są one niezbędne dla centralnego układu nerwowego. Jego główną funkcją jest wytwarzanie mieliny, czyli warstwy, która ułatwia impulsy elektryczne i prawidłową komunikację neuronów.  Choroby takie jak choroba Alzheimera wynikają właśnie z procesu demielinizacji.

Wyniki te były widoczne na poziomie laboratoryjnym i podczas badań na myszach. Starsze zwierzęta, którym podawano osocze młodych myszy, wykazywały mądrzejsze, szybsze i bardziej zwinne zachowanie. Kognitywnie funkcjonowały jak młodsze myszy.

Czy cząsteczka odmładzająca została już zastosowana u ludzi?

Odkrycia te częściowo zastosowano u ludzi. Do tej pory naukowcy pracowali z plazmą oddaną przez młode osoby. Osocze dodatkowo się wzbogaca i podaje pacjentom z chorobą Alzheimera. W tej chwili metoda ta znajduje się dopiero w fazie eksperymentalnej i chociaż u niektórych osób zaobserwowano poprawę, nie udało się jeszcze zatrzymać ani odwrócić choroby.

Testy z białkiem Fgf17, czyli cząsteczką odmładzającą starzejący się mózg, jeszcze się nie rozpoczęły. W tym przypadku celem byłoby zastąpienie wzbogaconego osocza płynem mózgowo-rdzeniowym. Jak wyjaśnił Tal Iram, jeden z badaczy, białka zostałoby dodatkowo odżywione, aby zregenerować chore mózgi.

Dziewczyna przytulająca starszą kobietę
Choroba Alzheimera została wyleczona u myszy wielokrotnie, ale nadal nie mamy lekarstwa dla ludzi.

Nadzieja na wyeliminowanie demencji

Naukowcy zdołali wyleczyć lub cofnąć chorobę Alzheimera u myszy niezliczoną ilość razy. Jednak między tymi stworzeniami a nami są miliony lat ewolucji, a niektóre metody, które działają na zwierzęta, nie mają wpływu na człowieka. Czy to oznacza, że odkryta cząsteczka odmładzająca może tak naprawdę nie działać? To możliwe, ale jest w niej też pewna nadzieja.

Naukowcy od lat pracują nad manipulacją plazmą, komórkami macierzystymi i białkami. Wierzą, że nie ma innego sposobu na wyleczenie demencji i chorób neurodegeneracyjnych. Dlatego też białko Fgf17 może być terapeutyczną nadzieją dla milionów osób cierpiących w przyszłości na chorobę Alzheimera. Być może będą oni w stanie odzyskać swoje wspomnienia, a co za tym idzie, swoje życie.

To może Cię zainteresować ...
Zarządzanie energią zwiększa Twoją produktywność
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Zarządzanie energią zwiększa Twoją produktywność

Zarządzanie energią pozwoli Ci lepiej zorganizować swoje dni, aby osiągnąć swoje cele. Powiemy Ci, jak to zrobić.



  • Lee M, Whitsel E, Avery C, Hughes TM, Griswold ME, Sedaghat S, Gottesman RF, Mosley TH, Heiss G, Lutsey PL. Variation in Population Attributable Fraction of Dementia Associated With Potentially Modifiable Risk Factors by Race and Ethnicity in the US. JAMA Netw Open. 2022 Jul 1;5(7):e2219672. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2022.19672. PMID: 35793088; PMCID: PMC9260480.
  • Iram, T., Kern, F., Kaur, A. et al. Young CSF restores oligodendrogenesis and memory in aged mice via Fgf17. Nature 605, 509–515 (2022). https://doi.org/10.1038/s41586-022-04722-0