John Forbes Nash — wspaniały matematyk

John Forbes Nash był jednym z najzdolniejszych matematyków ery nowożytnej. Wciąż zadziwia świat wybitnymi wynikami w nauce, mimo że cierpiał na schizofrenię paranoidalną.
John Forbes Nash — wspaniały matematyk

Ostatnia aktualizacja: 29 lipca, 2022

John Forbes Nash był jednym z najwybitniejszych matematyków minionego stulecia. Za swoją teorię gier i procesów negocjacyjnych otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. Jednak ludzie zwykle pamiętają go z powodu jego zdumiewającego i cudownego umysłu. Nash był nawet w stanie poradzić sobie ze schizofrenią paranoidalną, kontrolując swoje irracjonalne myśli.

Dziennikarka Uniwersytetu Columbia i profesorka Sylvia Nasar napisała książkę o życiu Nasha. Później historia ta została przeniesiona na duży ekran w filmie pod tytułem Piękny umysł. Film ten pokazuje przede wszystkim najbardziej twórczą epokę tego genialnego matematyka. Mężczyzna był znany ze swojego nieobliczalnego zachowania, gdy wędrował po korytarzach Uniwersytetu Princeton.

John Forbes Nash – kilka zaskakujących faktów

Młody John Forbes Nash.

Lekarze zdiagnozowali u niego schizofrenię, gdy Nash miał 30 lat. Jednak w tym okresie jego talent i zdolności matematyczne były bardziej rozwinięte niż kiedykolwiek. Nash wyjaśnił później, że ograniczył się do akceptowania nadprzyrodzonych istot, które tworzył jego umysł, jak to robił to ze swoimi matematycznymi pomysłami. Te dwa światy przenikały się nawzajem, ale mimo tego John był niesamowicie kreatywny i teoretycznie harmonijny.

Jego wkład w matematykę w tym czasie był ogromny. Jego nieliniowe równania pochodnych cząstkowych miały decydujący wpływ na różne dziedziny nauki, takie jak matematyka, finanse, biologia systemów, nauki polityczne, psychologia i oczywiście ekonomia.

Opracowana przez niego teoria gier dostarcza bardzo cennego narzędzia, za pomocą którego można próbować przewidzieć, jak ewoluowałyby różne zjawiska. Co więcej, nie możemy ignorować faktu, że podejście to miało szlachetny cel. Nash szukał sposobu na prowadzenie bardziej sprawiedliwej polityki i gospodarki.

Wczesne życie Johna Forbesa Nasha

Nash urodził się w czerwcu 1928 roku w stanie Wirginia w Stanach Zjednoczonych. Jak można się domyślić, był bardzo bystry. Nauczył się czytać w bardzo młodym wieku i jak większość uzdolnionych uczniów wykazywał typowe problemy z przystosowaniem się do zwykłej szkoły. Nie potrafił się skupić i był niespokojny. Miał też słabe umiejętności społeczne i często dostawał złe oceny.

Ponadto jego intuicja do matematyki i każdego innego przedmiotu była całkiem naukowa. W bardzo młodym wieku zagłębił się w klasyczne twierdzenie Fermata. To doprowadziło go do rozpoczęcia nauki, znacznie wcześniej niż wskazywałby jego wiek, do Carnegie Institute of Technology w Pittsburghu. Później, choć próbował specjalizować się w chemii i inżynierii, nie udało mu się to. Oczywiście to matematyka była jego specjalnością.

W 1948 roku otworzyły się przed nim drzwi Uniwersytetu Princeton, mekki matematyki, która była jego prawdziwym celem. Uniwersytet ten był domem dla innych cudownych uczonych, takich jak Albert Einstein i Von Neumann. Ten ostatni był prawdziwym punktem odniesienia dla Johna Forbesa Nasha, który wprowadził teorię gier do nauk matematycznych. Gdy tylko znalazł się w Princeton, Nash zaczął ulepszać tę teorię.

Twórczy geniusz – sukces akademicki i choroba

John i jego żona.

Nash zrobił błyskawiczną karierę akademicką, ponieważ miał prawdziwy dar. W jego sposobie wprowadzania innowacji w matematycznych wzorach i twierdzeniach było coś niezwykłego. Miał niesamowitą zdolność szybkiego i łatwego znalezienia rozwiązania na różne problemy. Jego nauczyciele, współlokatorzy i uczniowie podziwiali jego genialny umysł. Jednak doskonale zdawali sobie sprawę z jego ekscentrycznego zachowania.

Doktorat uzyskał w wieku 21 lat dzięki 27-stronicowej rozprawie o grach niekooperacyjnych. Zyskał tym samym uznanie całej społeczności akademickiej. Później rozpoczął pracę w Siłach Powietrznych USA w obszarze badań strategicznych. W 1957 roku John Forbes Nash poślubił byłą uczennicę Alicię Lardé López-Harrison. Ta młoda kobieta wspierała go przez całe życie.

Rok po ślubie wszystko zaczęło się zmieniać, ponieważ Nash zaczął przejawiać skłonności paranoidalne. Był przekonany, że ścigają go kryptokomuniści i że każdy, kto nosi czerwony krawat, jest szpiegiem i spiskuje przeciwko niemu. Wysyłał nawet listy do ambasady w Waszyngtonie, ostrzegając i informując o złożonych intrygach politycznych.

Umysł, który nauczył się kontrolować swój nieład

Po przyjęciu do szpitala McLean, lekarze zdiagnozowali u niego schizofrenię paranoidalną. Jego życie stało się wtedy podróżą przez utratę dochodów, długie pobyty w szpitalach psychiatrycznych, leczenie przeciwpsychotyczne i terapię szokową insuliną. Podczas gdy toczył walkę w klinicznym wszechświecie, lawirując między nawrotami choroby a urojeniami, jego praca naukowa spotkała się z większym podziwem i szacunkiem społeczności akademickiej.

W latach 70. John Forbes Nash postanowił nie dopuścić, by jego irracjonalne myśli i paranoiczne idee przejęły jego życie. Postanowił więc postawić mur, ogarnąć ten nadprzyrodzony wszechświat i poprawić swoje nawyki życiowe. Z pomocą żony przestrzegał właściwej diety. W ten sposób udało mu się zredukować wewnętrzne głosy.

Jego zachowanie było chwilami nieprzewidywalne i zagadkowe, ale ludzie na uniwersytecie byli do tego przyzwyczajeni. Dlatego Nash mógł kontynuować swoją pracę z odpowiednią kontrolą swojego stanu bez uciekania się do leków.

Nagroda Nobla, uznanie i niespodziewany koniec

Człowiek otrzymujący Nagrodę Nobla.

W 1994 roku John Forbes Nash otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych za swoją koncepcję równowagi w teorii gier. Dzięki tej teorii każda dziedzina nauki i dyscyplina miała bardziej niezawodny sposób przewidywania ludzkich zachowań. Jego idee można zawrzeć w prawie każdym obszarze życia. Jednak świat ekonomii, a konkretnie mikroekonomia, ma w tej teorii mocniejsze podstawy.

Po otrzymaniu nagrody Nobla w życiu Nasha i jego żony pojawiła się dziennikarka Sylvia Nasar z New York Times. Chciała opowiedzieć jego historię, a on chciał wyjaśnić światu, jak radził sobie ze schizofrenią. Ponadto chciał, aby wszyscy wiedzieli, jak rozwinął swoją teorię równowagi. Film Piękny umysł, zdobywca kilku Oscarów, pojawił się po publikacji powieści Nasar.

Nagle wszyscy dowiedzieli się o Johnie Forbesie Nash, ekscentrycznym profesorze, który błąkał się po korytarzach Princeton. Jednak wtedy jego umysł nie działał już tak jak wcześniej. Jego intuicja matematyczna nie była już taka sama, wraz z powrotem do racjonalności i kontroli choroby.

Nash i Alicia zginęli razem 23 maja 2015 roku w wypadku samochodowym po otrzymaniu nagrody od króla Haralda V w Oslo. John miał 86 lat.

To może Cię zainteresować ...
Cechy interesujących ludzi
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Cechy interesujących ludzi

Ciekawi ludzie mają wiele różnych cech, od samowiedzy, przez otwartość, po doświadczenie. Dziś mówimy o siedmiu z nich.



  • Del Carmen Orfila, D. (2007). Teoría de los Juegos–Los Aportes de John Forbes Nash (h). Contribuciones a la Economía, (2007-09).
  • García, H. M. (2016). John Forbes Nash, Jr.(1928–2015). Economía Informa397, 139-145.
  • Nasar, Sylvia, Una mente prodigiosa, Penguin Random House Grupo Editorial España