Teoria autodeterminacji i motywacji człowieka

Autodeterminacja jest często motywowana zainteresowaniami, ciekawością, troską lub indywidualnymi wartościami, nawet jeśli takie motywacje nie są w pełni nagradzane czy wspierane przez otoczenie. Mogą jednak podtrzymywać płomień pasji, kreatywności i wysiłku.
Teoria autodeterminacji i motywacji człowieka

Ostatnia aktualizacja: 12 czerwca, 2021

Teoria autodeterminacji (SDT) jest często częścią kontekstu dyplomatycznego i politycznego, który opisuje proces, jaki przechodzi dany kraj w celu ustalenia swojej niezależności. Jednak autodeterminacja ma również znacznie bardziej osobiste i istotne znaczenie w psychologii: jest to proces podejmowania własnych decyzji i kontrolowania własnego życia.

W rzeczywistości autodeterminacja jest istotną częścią dobrego samopoczucia psychicznego. Jak sugeruje teoria autodeterminacji, motywacja ludzi do rozwoju i zmiany wynika z czysto wrodzonych potrzeb psychologicznych.

Ponadto teoria ta identyfikuje trzy wrodzone i uniwersalne potrzeby psychologiczne:

  • kompetencja
  • pokrewieństwo
  • autonomia.

Istotną rolę w teorii STD odgrywa również motywacja zewnętrzna.

Jak znaczenie wnosi teoria autodeterminacji?

Teoria autodeterminacji łączy osobowość, motywację i optymalne funkcjonowanie. Sugeruje, że istnieją dwa główne typy motywacji: wewnętrzna i zewnętrzna oraz że obie mają ogromny wpływ na to, kim jesteśmy i jak się zachowujemy.

Teoria ta powstała na drodze badań nad motywacją przeprowadzonych przez Edwarda L. Deciego i Richarda Ryana w latach 70. i 80. XX wieku. Chociaż znacznie się rozwinęła, jej podstawowe zasady wywodzą się z książki na ten temat opublikowanej w 1985 roku.

Osoba podnosząca ramię na tle pomarańczowego nieba

Teoria autodeterminacji zakłada, że ​​działania ludzi są zawsze ukierunkowane na rozwój. Opanowanie wyzwań i przyswojenie sobie nowych doświadczeń jest niezbędne do budowania poczucia samego siebie. W związku z tym teoria Deciego i Ryana sugeruje, że działania ludzi są zawsze motywowane ich potrzebą rozwoju i czerpania satysfakcji.

Ludzie podejmują działania dzięki obiecanym nagrodom zewnętrznym, takim jak pieniądze, nagrody lub uznanie społeczne (motywacja zewnętrzna). Jednak teoria autodeterminacji koncentruje się głównie na wewnętrznych źródłach motywacji, takich jak potrzeba zdobywania wiedzy czy samodzielności (motywacja wewnętrzna).

Rozwój psychologiczny

Zgodnie z teorią autodeterminacji człowiek musi odczuwać, co następuje, aby osiągnąć rozwój psychiczny:

  • Kompetencja. Człowiek potrzebuje opanować zadania i nauczyć się różnych umiejętności.
  • Pokrewieństwo. Potrzeba odczuwania przynależności i przywiązania do innych osób lub grup.
  • Autonomia. Chęć poczucia, że kontroluje się swoje zachowanie i bycia odpowiedzialnym za swoje cele.

Deci i Ryan zasugerowali, że kiedy ludzie doświadczają tych trzech wymienionych powyżej odczuć, stają się zdeterminowani. Ponadto czują się wewnętrznie zmotywowani do poszukiwania tego, co ich interesuje.

Należy pamiętać, że rozwój psychologiczny opisany przez teorię autodeterminacji nie następuje automatycznie. Mimo to ludzie są nastawieni na rozwój, co wymaga ciągłego podejmowania wysiłków.

Według Deciego i Ryana wsparcie społeczne jest kluczowe w tej kwestii. Nasze relacje i interakcje z innymi mogą nas zachęcać do dobrego samopoczucia i rozwoju osobistego lub nam to utrudniać.

Motywacja i autodeterminacja

Według Deciego i Ryana motywacja zewnętrzna powstaje z zainteresowania bodźcami zewnętrznymi. Typowe źródła obejmują systemy ocen, oceny pracowników, nagrody i pochwały oraz szacunek, jak również podziw innych.

Z drugiej strony motywacja wewnętrzna pochodzi z wnętrza i jest ściśle związana z samym zadaniem. Istnieją wewnętrzne impulsy, które motywują nas do zachowania się w określony sposób, takie jak przestrzeganie podstawowych wartości, chęć rozwijania zainteresowań i osobiste poczucie moralności.

Wchodzenie po drabinie do nieba

Może się wydawać, że motywacja wewnętrzna i motywacja zewnętrzna to pojęcia przeciwstawne. Jednak wiążą się one z wewnętrznym zachowaniem kierowniczym, które jest zgodne z Twoimi własnymi ideałami i zewnętrzną stroną, która prowadzi Cię do dostosowania się do standardów innych. Istnieje również inne istotne rozróżnienie, które służy do odróżnienia tych motywacji.

Motywacja autonomiczna a kontrolowana

W teorii autodeterminacji rozróżnia się motywację autonomiczną i motywację kontrolowaną:

  • Motywacja autonomiczna wynika ze źródeł wewnętrznych, ale obejmuje również motywację ze źródeł zewnętrznych. Ma to miejsce, kiedy dana osoba identyfikuje się z wartościami przemawiającymi za danym działaniem i uważa, że ​​są one zgodne lub spójne z jej wyobrażeniami i przekonaniami.
  • Motywacja kontrolowana składa się z regulacji zewnętrznej i regulacji wewnętrznej. Regulacja zewnętrzna to rodzaj motywacji, w której zachowaniem jednostki kierują zewnętrzne nagrody i kary. Regulacja wewnętrzna natomiast to motywacja wynikająca z częściowo zinternalizowanych działań, wartości i powodów, takich jak unikanie wstydu, poszukiwanie aprobaty i ochrona ego.

Zgodnie z teorią autodeterminacji, kiedy jednostka kieruje się autonomiczną motywacją, czuje się samodzielna i autonomiczna. A kiedy kieruje nią motywacja kontrolowana, jednostka odczuwa presję, aby zachowywać się w określony sposób i doświadcza niewielkiej autonomii lub jej całkowity brak.

To może Cię zainteresować ...
Motywacja w pracy – trzy najważniejsze teorie na jej temat
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Motywacja w pracy – trzy najważniejsze teorie na jej temat

Motywacja w pracy sprawia, że jesteśmy bardziej wydajni i chętniej wykonujemy powierzone zadania. Dowiedz się, od czego zależy jej poziom.