Syndrom żołnierza, czyli zespół stresu pourazowego

W naturalnym rozwoju jednostki pojawia się dopuszczalny poziom stresu, a nawet jest on niezbędny. Jednak gdy stres ten przechodzi na wyższy lub traumatyczny poziom, a zdolności danej osoby nie są w stanie pokonać traumy, pojawia się zespół stresu pourazowego (PTSD), w niektórych przypadkach nazywany również syndromem żołnierza.

Ostatnia aktualizacja: 11 marca, 2020

W 1980 roku w terminologii psychiatrycznej został zdefiniowany zespół stresu pourazowego ( z ang.- PTSD), i jednocześnie włączono go do klasyfikacji diagnostycznej American Psychiatric Association (DSM-III). Do tego czasu istniało wiele definicji i kategorii diagnostycznych zaburzeń, które określano jako syndrom żołnierza.

Podczas I wojny światowej mówiono o „gorączce okopowej” lub „zaburzeniu akcji serca”, aby spróbować wyjaśnić zmiany związane ze stresem bojowym. Tymczasem w czasie II wojny światowej znany dziś syndrom żołnierza klasyfikowano jako „traumatyczną nerwicę wojenną”.

W wojnie w Wietnamie zamiast terminu „reakcja na wielki stres” wprowadzono „zaburzenia adaptacyjne w dorosłym życiu”. A po tym konflikcie ukuto z kolei nazwę syndrom post-wietnamski. Następnie, z powodu tej właśnie wojny i na skutek presji społecznej koncepcja ta ostatecznie zostaje przedefiniowana na zespół stresu pourazowego.

Staje się również główną jednostką diagnostyczną w grupie zaburzeń lękowych. Dziś porozmawiamy zatem o PTSD w jego formie syndromu żołnierza, który bezpośrednio wywodzi się ze środowiska wojskowego i wojennego.

Jak się definiuje i skąd pochodzi syndrom żołnierza lub zespół stresu pourazowego

Praktycznie każdy doświadczył stresujących lub traumatycznych sytuacji. W takich momentach, gdy stresujące okoliczności mają określoną intensywność i charakter, następuje nagła i całkowita nierównowaga struktury psychicznej, wraz z blokowaniem zdolności adaptacyjnych i obronnych wobec środowiska.

Oznacza to, że sytuacja przerasta osobę we wszystkich jej aspektach i nie jest ona w stanie reagować w sposób adaptacyjny. W taki właśnie sposób powstaje „stres traumatyczny”.

Przyczyny syndromu żołnierza lub zespołu stresu pourazowego to doświadczenia lub okoliczności środowiskowe, które mogą powodować uraz psychiczny. Z reguły syndrom żołnierza rozwija się w wyniku narażenia na traumatyczne stresory, które poważnie zagrażają psychicznej i fizycznej integralności jednostki.

Do tego należy dodać również subiektywne postrzeganie strachu przez daną osobę i przypisywanie sobie osobistej niezdolności do stawienia czoła tej sytuacji.

Można wyróżnić kilka czynników, które powodują syndrom żołnierza lub zespół stresu pourazowego:

  • Intensywność urazu i jego nasilenie. Stopień niebezpieczeństwa, które zagraża integralności życia podmiotu, jego zdrowiu fizycznemu i psychicznemu a także jego tożsamości.
  • Poziom ekspozycji, zaangażowanie i bliskość pacjenta w stosunku do traumatycznego zdarzenia.
  • Powtarzanie traumatycznych sytuacji. Ciągłe pojawianie się stresora wyczerpuje odporność i zdolność adaptacji osoby do tego stopnia, że ​​pojawia się syndrom żołnierza lub zespół stresu pourazowego.
  • Rodzaj urazu, na jaki osoba jest narażona.

Symptomatologia

Lęk, depresja, poczucie winy, żal są jednymi z najczęstszych objawów pojawiających się w tym zaburzeniu. Najbardziej charakterystyczne objawy można również zebrać w czterech dużych grupach:

Objawy ponownego doświadczania traumy: retrospekcje i koszmary senne

Ponowne przeżywanie traumatycznego wydarzenia występuje bardzo powszechnie. Pacjent w kółko przeżywa stres od nowa. Emocje i doznania fizyczne mogą być jednak tak samo rzeczywiste jak za pierwszym razem. Jakiekolwiek zdarzenie w codziennym życiu może wywołać retrospekcje, szczególnie jeśli ma jakiś związek z wydarzeniem traumatycznym.

Unikanie i splątanie lub dezorientacja

Ponowne przeżywanie i ciągłe myślenie o traumatycznym zdarzeniu powoduje rozproszenie uwagi. Ponadto istnieje tendencja do omijania miejsc i ludzi, którzy pamiętają, co się stało. Chodzi o to, aby nie mówić o tym, co się stało.

Osoba taka unika więc poruszania tego tematu i osób, które go znają. Szuka sposobu na radzenie sobie z bólem poprzez odmawianie odczuwania czegokolwiek. Takie otępienie emocjonalne pozwala mniej cierpieć.

Stan „na służbie”

Osoba taka jest ciągle w stanie czujności, w defensywie, w ciągłym poczuciu zagrożenia. Jest to tak zwany stan wzbudzenia.

Zmiany w procesach poznawczych, nastroju i zachowaniach

Osoba ma bardzo negatywne nastawienie w stosunku do wszystkiego wokół siebie i do siebie samej. Pojawia się poczucie winy i pacjent nie jest w stanie odczuwać pozytywnych emocji ani uczuć. Jego zachowanie może stać się agresywne i gwałtowne, bardzo łatwo ulega rozdrażnieniu a także zachowuje się nieostrożnie i lekkomyślnie.

Stres pourazowy w wojsku czyli syndrom żołnierza

W środowisku wojskowym istnieje wiele aspektów, które mogą wywołać syndrom żołnierza czy zespół stresu pourazowego. Chodzi to o elementy, które w wielu przypadkach nasilają objawy ale także utrudniają odpowiednią interwencję kliniczną.

  • Szkolenie wojskowe. Powoduje ono, że żołnierze stają się nadmiernie czujni i bardzo niebezpieczni, jeśli przeciwnik ucieka się do agresji.
  • Trudności w relacjach władzy z przełożonymi. Może to wynikać z faktu, że żołnierz przybiera postawę braku akceptacji dla władzy przełożonego lub brak szacunku wobec niego. Tak postawa może wynika z przeświadczenia, że przełożony nie ma doświadczenia wymaganego na danym stanowisku.
  • Powrót do domu. W tym momencie powstają poczucie porzucenia, poczucie winy i rozpaczy. Wielu żołnierzy uważa, że ​​nie pasują już do normalnego życia. Mogą czuć się winni lub nieszczęśliwi, ponieważ to oni przeżyli wojnę, a nie ich towarzysze.
  • Brutalne wspomnienia z walki. Wspomnienia okropnych sytuacji, w których brali udział.

Syndrom żołnierza może wymagać interwencji klinicznej

Interwencja w środowisku wojskowym w przypadku syndromu żołnierza lub PTSD zwiększa swoją skuteczność, gdy rozpoczyna się natychmiast po traumatycznym zdarzeniu. Pomaga to zmniejszyć dyskomfort i powikłania, które mogą się pojawić z czasem.

Techniką powszechnie stosowaną w tym względzie jest debriefing. Jest to forma grupowego wsparcia psychologicznego, które służy integracji przeżycia i uświadomieniu traumatycznych wydarzeń, jakich doświadczyła grupa.

Innym bardzo ważnym narzędziem jest psychoedukacja, dzięki której możemy przewidzieć objawy. Trening psychoterapii daje bardzo pozytywne wyniki w przygotowaniu żołnierzy do tego, co może ich spotkać.

Priorytetem w stosowaniu psychoterapii jest jednak zawsze dostosowanie jej do okoliczności każdej osoby. Sposoby, w jakie można przeprowadzić terapię, są indywidualne lub grupowe, przy czym ta ostatnia daje bardzo skuteczne wyniki, gdy grupy są bardzo jednorodne.

To może Cię zainteresować ...
Piękno umysłuRead it in Piękno umysłu
Syndrom Houdiniego – brak gotowości emocjonalnej

Syndrom Houdiniego to określenie tendencji do uciekania, a nazwa tego zjawiska nawiązuje do węgiersko-amerykańskiego iluzjonisty, Harry'ego Houdiniego.



  • Vallejo Samudio , Á., & Terranova Zapata , L. (2009). Estrés Postraumático y Psicoterapia de Grupo en Militares. Terapia psicológica, 27(1), 103-112.
  • Corzo , P. (2009). Trastorno por estrés postraumático en psiquiatría militar . Revista Med, 17(1), 81-86.
  • Kaspersen , M., & Matthiesen , S. (2003). Síntomas de Estrés Postraumático entre los soldados de Naciones Unidas y el personal perteneciente al voluntariado. J. Psychiat, 17(2), 69-77.
  • González de Rivera , J. (1994). El síndrome post-traumatico de estrás: una revisión crítica. Psiquiatría Legal y Forense .
  • Ortiz-Tallo, M. (2014). Psicopatología clínica. Adaptado al DSM-5.Madrid: Ediciones Pirámide.