Jak pomóc dzieciom przezwyciężyć ich lęki

Obawy w dzieciństwie są częstym zjawiskiem. Wszyscy pamiętamy niektóre z dzieciństwa. Jednak udręka, jaką generują, może być niezwykle intensywna. Dlatego jako dorośli musimy być przygotowani, jeśli chcemy pomóc naszym dzieciom stawić im czoła.
Jak pomóc dzieciom przezwyciężyć ich lęki
Elena Sanz

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Elena Sanz.

Ostatnia aktualizacja: 03 grudnia, 2022

Dzieci mogą cierpieć na wiele rodzajów lęków. Niektóre są związane z rozwojem i wiekiem, inne są patologiczne. Co więcej, radzenie sobie z naprawdę intensywnymi emocjami może być dla dzieci niezwykle trudne. Wiemy, jak ciężkie może to być dla dorosłych. Jak pomóc dzieciom przezwyciężyć ich lęki? Jako rodzic możesz zapewnić im pewne narzędzia, które im w tym pomogą.

Często popełniamy błąd myśląc, że edukacja emocjonalna nie jest czymś koniecznym. Wychodzimy z założenia, że dzieci z czasem i doświadczeniem nauczą się radzić sobie ze swoimi lękami. Jednak w rzeczywistości najmłodsi potrzebują wsparcia, a czasem również pomocy psychologicznej, aby potencjalne źródła niepokoju nie doprowadziły do intensywnego cierpienia.

Strach przed ciemnością, burzami, obcymi i wypadkami prawdopodobnie zniknie z wiekiem (choć fobie te mogą stać się chroniczne i patologiczne). Pomaganie dzieciom w radzeniu sobie z tą emocją nie tylko zapobiega przeżywaniu męki psychicznej, ale także zapewnia im cenną naukę, którą mogą zastosować w różnych sytuacjach w przyszłości.

Dziecko boi się ciemności

Jak pomóc dzieciom przezwyciężyć ich lęki?

Przede wszystkim w obliczu lęku u dziecka należy określić jego naturę. Istnieją pewne rodzaje lęków, które pojawiają się na określonych etapach rozwoju. Są to tak zwane lęki ewolucyjne. Wiedza o nich nie sprawi, że się one nie pojawią, ale postawi nas na lepszej pozycji, jeśli będziemy chcieli pomóc maluchowi.

Istnieje również kilka strategii, które możesz wdrożyć, aby pomóc dzieciom przezwyciężyć ich lęki, jakiekolwiek by one nie były:

1. Zadbaj o treści, które konsumują

Strach to naturalna emocja, która spełnia określoną funkcję. Pojawia się wielokrotnie w życiu najmłodszych. Jednak niektóre lęki są ściśle związane z treściami, które dzieci oglądają w filmach, serialach lub w mediach społecznościowych. Monitorowanie tych treści jest ważniejsze niż mogłoby się wydawać. Dzieci nie powinny mieć kontaktu z obrazami lub pomysłami, które nie są odpowiednie dla ich poziomu dojrzałości.

Podobnie rozmowy z rodzeństwem, przyjaciółmi i kolegami ze szkoły mogą czasem budzić pewne obawy. Z tego powodu zalecamy, abyś dołożył wszelkich starań, by utrzymać płynną i regularną komunikację z dziećmi. Mają one tendencję do otwierania się tylko w środowisku, w którym czują się bezpiecznie.

2. Wyjaśnij i opisz, czym są emocje

Dzieci, podobnie jak dorośli, mogą czuć się przytłoczone, gdy ogarnia je intensywna emocja. W takich momentach zrozumienie tego, co się dzieje, zwiększa ich poczucie kontroli. Z tego powodu konieczne jest wyjaśnienie im, czym jest strach, jak się manifestuje, jakie sytuacje łatwo go generują i co mogą z nim zrobić.

Musisz podkreślić, że strach może generować objawy w ciele (takie jak przyspieszone bicie serca), pewne myśli (takie jak „nie uda mi się”) i określone zachowania (takie jak ucieczka lub próba uniknięcia danej sytuacji). Zdanie sobie z tego sprawy pomoże Twojemu dziecku rozpoznać jego strach, nazwać go i zrozumieć, skąd się bierze.

3. Pozwól im poczuć i wyrazić siebie

Niezbędne jest zapewnienie dzieciom bezpiecznej przestrzeni do wyrażania siebie. Niemniej jednak jako dorośli często bagatelizujemy, a nawet wyśmiewamy obawy dzieci. Prowadzi to do tego, że przestają dzielić się z nami swoimi lękami, ponieważ im nie pomagamy.

Najmłodsi muszą stawić czoła swoim lękom, wiedząc, że zaufani dorośli są po ich stronie i że mają wsparcie. W związku z tym dzielenie się swoimi obawami z dziećmi może pomóc im zrozumieć, że to normalne emocje.

4. Daj dzieciom aktywną rolę w przezwyciężaniu ich lęków

To dobry moment, aby zachęcić maluchy do samodzielności, a tym samym pomóc im zwiększyć pewność siebie. Możesz to zrobić, oferując im aktywną rolę w rozwiązywaniu ich lęków.

Zamiast wprost mówić im, co mają robić, należy wygenerować rozmowę, w której otwartymi pytaniami zachęcisz ich do wyrażenia w słowach tego, co czują. Dzięki temu możesz pomóc im stworzyć historię, która pozwoli im zrozumieć, co się z nimi dzieje.

Na przykład możesz zapytać „Jak myślisz, dlaczego boisz się w nocy?”, „Co sprawi, że poczujesz się bezpieczniej?” lub „Co myślisz o tym, co możemy zrobić, abyś lepiej spał?”.

5. Zaproponuj im modele radzenia sobie

To jeden z najważniejszych kroków. Większość nauki dzieci ma charakter zastępczy. Innymi słowy, powstaje poprzez obserwowanie, jak inni ludzie radzą sobie z sytuacjami. Jako rodzic jesteś dla nich głównym punktem odniesienia i świetnym wzorem w zakresie stylów radzenia sobie, ale mogą one również pozyskać je z innych źródeł.

Możesz na przykład czytać bajki, które opowiadają o strachu Twojego dziecka, oglądać filmy na ten temat lub odtwarzać daną scenę poprzez zabawę symboliczną. Identyfikując się z bohaterami, mogą przyswoić sobie szereg myśli i zachowań, które pomogą im przezwyciężyć lęki.

Matka czyta córce bajkę na dobranoc w nocy

6. Ćwicz autoafirmacje

Autoafirmacje są naprawdę pomocne, ponieważ odnoszą się do jednego z głównych objawów strachu: niepokojących myśli. Praktykowanie ich pomaga aktywnie przekształcać wewnętrzny dialog, który karmi strach.

Aby to zrobić, możesz wspólnie z dzieckiem stworzyć kilka prostych i pozytywnych zwrotów, które możesz powtarzać w formie mantry, aby dodać maluchowi otuchy i odwagi w obliczu przerażającej sytuacji. Mogą to być na przykład słowa „Mogę to zrobić” lub „Będzie dobrze”.

7. Trenuj techniki oddechowe

Techniki oddechowe są naprawdę skuteczne w kontrolowaniu fizycznych objawów strachu. Są to proste ćwiczenia, których Twoje dziecko może nauczyć się w krótkim czasie i zastosować w praktyce, gdy potrzebuje się uspokoić lub zmierzyć ze strachem.

8. Szukaj profesjonalnej pomocy

W niektórych sytuacjach udostępnione przez nas wskazówki nie wystarczą. W takich przypadkach niezbędna będzie profesjonalna pomoc.

Kiedy strach powoduje wielką udrękę, trwa dłużej niż oczekiwano lub jest bardzo ograniczający dla dziecka, konieczne jest, aby przed zastosowaniem którejkolwiek z tych ogólnych strategii ocenić, co się dzieje. Powinieneś wziąć pod uwagę, że za ich lękami może kryć się sytuacja nękania lub wykorzystywania. Jeśli reagujesz tylko na ich objawy, możesz przeoczyć sygnał, który może Cię ostrzec o tym, co się naprawdę dzieje.

To może Cię zainteresować ...
Śmierć Molly Russell: sąd dla mediów społecznościowych
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Śmierć Molly Russell: sąd dla mediów społecznościowych

Molly Russell miała 14 lat, kiedy odebrała sobie życie. Jej ojciec obwinia serwisy społecznościowe, takie jak Pinterest i Instagram.



  • Friedman, A. G. & Ollendick, T. H. (1989). Treatment programs for se-vere night-time fears: a methodological note, Journal Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 20 (2), 171-178
  • Kendall, P. C., & Hedtke, K. A. (2006). Cognitive-behavioral therapy for anxious children: Therapist manual. Workbook Publishing.
  • Podell, J. L., Mychailyszyn, M., Edmunds, J., Puleo, C. M., & Kendall, P. C. (2010). The Coping Cat Program for anxious youth: The FEAR plan comes to life. Cognitive and Behavioral Practice17(2), 132-141.

Treści zawarte na Piękno Umysłu służą wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie zastępują one diagnozy, porady ani leczenia u specjalisty. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skonsultować się z zaufanym specjalistą.