Dyzartria – poznaj jej przyczyny i objawy

Listopad 23, 2019
Dyzartia to rodzaj zaburzenia mowy, który wpływa na chorego zarówno na poziomie fizycznym, jak i emocjonalnym. Każdy przypadek ma indywidualny przebieg, dlatego leczenie za każdym razem obiera nieco inny kierunek.

Dyzartria to zaburzenie aparatu wykonawczego, które skutkuje brakiem zdolności do mówienia lub przełykania. Jako że komunikacja słowna to nieodzowny element codziennego życia, dyzartria utrudnia choremu funkcjonowanie w wielu różnych sytuacjach. Przyjrzyjmy się przyczynom i objawom tego zaburzenia oraz metodom leczenia chorych na dyzartrię.

Co to jest dyzartria?

Dyzartria to zaburzenie neurologiczne, a osoby cierpiące na dyzartrię nie są w stanie porozumiewać się za pomocą słów. W niektórych przypadkach chorzy mają również problemy z przełykaniem pokarmów i napojów. Pacjent traci bowiem kontrolę nad mięśniami języka, podniebienia, gardła i krtani, czyli całego aparatu wykonawczego.

Oto niektóre z objawów, jakie wywołuje dyzartria:

  • Trudności w poruszaniu ustami, szczęką i językiem.
  • Problemy z panowaniem nad tonem głosu.
  • Utrudnione oddychanie.
  • Trudności z wypowiadaniem słów.
  • Luźne lub zesztywniałe mięśnie.
  • Nadmierna produkcja śliny.
  • Niewyraźna mowa.
  • Powolne wypowiadanie słów.
  • Napięty, nosowy lub stłumiony głos.
  • Problemy z przełykaniem.
Kobieta zasłania dłońmi twarz

Jak widzimy, dyzartria wiąże się z bardzo wyraźnymi objawami, które mogą się negatywnie odbić na stanie psychicznym chorego. Dzieje się tak między innymi dlatego, że osoby, u których została zdiagnozowana dyzartria często wycofują się z życia społecznego i zawodowego. Co więcej, większość z nich mocno izoluje się i niejednokrotnie popada w depresję.

Dyzartria może przybierać równe formy:

  • Dyzartria wiotka. Charakteryzuje się problemami z kontrolowaniem tonu głosu i mięśni układu mowy.
  • Ataktyczna (móżdżkowa). Typowe dla niej objawy to mowa przerywana oraz robienie przerw pomiędzy wyrazami i sylabami. Jest to częste zaburzenie w przypadku m.in. stwardnienia rozsianego.
  • Dyzartria pozapiramidowa. Wywołana uszkodzeniem mózgu, w wyniku czego pojawiają się u chorej osoby zaburzenia koordynacji ruchowej, jak np. w przypadku pląsawicy i choroby Parkinsona.
  • Dyzartria spastyczna. Pojawia się często u osób cierpiących na miażdżycę naczyń mózgowych. Charakteryzuje się niską, powolną i chrapliwą mową.
  • Mieszana. Jest to najbardziej skomplikowana forma dyzartrii, która łączy różne objawy z wymienionych powyżej kategorii.

Przyczyny dyzartrii

Osoby, u których występuje dyzartria najczęściej cierpią na różnego rodzaju zaburzenia lub uszkodzenia mózgu. Problemy te objawiają się brakiem zdolności do artykułowania dźwięków. Jedne z najczęstszych przyczyn tej choroby to:

  • Leki (np. środki uspokajające) i narkotyki.
  • Wypadki. Dyzartria może być efektem urazu głowy.
  • Guz mózgu.
  • Choroby neurodegeneracyjne, np. choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane czy też stwardnienie zanikowe boczne, znane również jako choroba Lou Gehriga
  • Zapalenie mózgu, które może wystąpić na skutek infekcji, która nieleczona obejmuje mózg.

Inne problemy, jakie mogą doprowadzić do dyzartrii to m.in. infekcje centralnego układu nerwowego, miażdżyca i zatrucie manganem. Dlatego też w wielu przypadkach przyczyna choroby pozostaje nieznana.

Dyzartria – metody leczenia

Proces leczenia dyzartrii zależy od objawów, jakie występują u danego pacjenta. Najczęściej stosowane metody leczenia to:

Dyzartria logopeda pracuje z dziewczynką

  • Rehabilitacja zaburzeń połykania. Terapia ta polega na stymulacji języka, ust i gardła w celu zwiększenia mobilności tych obszarów. Praca z terapeutą pomaga odzyskać lepszą kontrolę nad ruchami języka i mimiką twarzy.
  • Ćwiczenia i rehabilitacja układu mowy. Rodzaj ćwiczeń zależy od stanu pacjenta, jego środowiska, wymaganego rodzaju interwencji oraz od samego terapeuty. Ćwiczenia składają się z różnych technik wspomagających lepsze artykułowanie dźwięków. Terapeuta pomaga pacjentowi wykonywać zadania oraz stymuluje jego stawy, aby zwiększyć mobilność i koordynację ruchową.
  • Trening postawy. Pacjent uczy się jak prawidłowo stać i poruszać się, aby móc właściwie wypowiadać głoski. Dobra postura pomaga bowiem prawidłowo mówić, oddychać i przełykać.
  • Adaptacja żywieniowa. Leczenie polega na wprowadzaniu do diety chorego produktów o różnorodnej konsystencji, aby ograniczyć ryzyko zadławienia się. Mimo że wszystkie typy produktów mogą stanowić dla chorego problem, specjaliści zalecają wykonywanie prób w tym zakresie i dostosowywanie terapii do możliwości chorego.
  • Ćwiczenia artykulacyjne. Jest to zbiór technik, które wzmacniają i polepszają koordynację szczęki, języka i ust. Pacjenci wykonują szereg ruchów aktywizujących mięśnie układu mowy.

Terapia interdyscyplinarna

Dyzartria jest złożoną chorobą i wymaga leczenia wielopoziomowego, prowadzonego przez lekarza, logopedę, terapeutę zajęciowego i psychologa. Warto zaznaczyć, że prawdopodobnie najważniejszym elementem terapii jest praca chorego z logopedą ponieważ właśnie ten specjalista najbardziej przyczynia się do wzmocnienia układu mowy. Dzięki regularnej pracy z logopedą poprawia się nawet stan mowy osób cierpiących na chorobę Parkinsona.

Podsumowując, dyzartria jest chorobą, która w dużym stopniu może wpłynąć na jakość życia pacjenta. Dlatego należy wykorzystać wszystkie dostępne środki i techniki, aby pomóc choremu odzyskać możliwość komunikowania się z otoczeniem.

  • Benaiges, I.C. & Farret, C. A. (2007). Papel de la logopedia en el tratamientoo de la disartria y la disfagia en la enfermedad de Parkinson.  Neurol Supl, 3 (7), 30-33.
  • González, R.A. & Bevilacqua, J.A. (2012). Las disartrias. Revista del hospital clínico universitario de Chile.
  • Lami Alvarez, L. Disartria. Hospital Hermanos Ameijeiras. Recuperado de: http://www.sld.cu/galerias/pdf/sitios/rehabilitacion-logo/disartria.pdf