Jak zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie wpływa na dorosłość

Zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie pozostawia negatywne ślady na osobowości. Wpływa także na sposób zarządzania relacjami w życiu dorosłym.
Jak zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie wpływa na dorosłość
Elena Sanz

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Elena Sanz.

Ostatnia aktualizacja: 24 listopada, 2022

Jesteś w dużej mierze produktem tego, jak zostałeś wychowany. Rola Twoich rodziców była o wiele bardziej istotna, niż prawdopodobnie myślisz. Nie tylko zaspokajali Twoje fizyczne potrzeby, ale także kształtowali Twój emocjonalny świat. Dlatego, jeśli otrzymałeś niewystarczająco adaptacyjne doświadczenia emocjonalne i przeżyłeś systematyczne zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie, uznasz, że Twoja dorosłość jest zagrożona.

Możesz zaobserwować ślady zaniedbania emocjonalnego u siebie lub bliskich, ale musisz wiedzieć, gdzie szukać. Z reguły osoby, które doznały zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie, wydają się być w porządku i zdają się mieć wszystko pod kontrolą.

Są to zwykle mili, hojni i ugodowi ludzie, z którymi przyjemnie spędza się czas. Jeśli jednak spojrzysz głębiej, zobaczysz pęknięcia, rany i niedociągnięcia w ich przeszłości. Co więcej, konsekwencje nadal są widoczne w sposobie, w jaki radzą sobie z tym, co się z nimi teraz dzieje.

Smutny chłopiec
Zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie ma miejsce, gdy potrzeby dziecka są ignorowane.

Zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie

Możesz nie być zaznajomiony z pojęciem zaniedbania emocjonalnego, ponieważ nie jest ono łatwe do wykrycia. Z drugiej strony, gdy dochodzi do aktywnego znęcania się lub napaści, często jest to bardzo wyraźnie widoczne i zazwyczaj obejmuje krzyki, obelgi i groźby.

Zaniedbanie emocjonalne implikuje brak czegoś, co było konieczne, co powinno być obecne w życiu dziecka, ale nie było. Istniały pewne potrzeby, które nie zostały zaspokojone i których zignorowane zapotrzebowanie prawdopodobnie nie było tak wyraźne.

Zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie ma miejsce, gdy opiekunowie:

  • Ignorują potrzeby dziecka, zwłaszcza emocjonalne.
  • Wyśmiewają i umniejszają jego emocje.
  • Nagradzają formy radzenia sobie lub zarządzania emocjami, które nie są adaptacyjne. Na przykład przemoc lub obojętność.
  • Rzadko lub nigdy nie sprawiają, że dziecko czuje się chronione lub wierzy, że ma kontrolę nad swoim otoczeniem.
  • Rzadko okazują uczucie lub bezwarunkową miłość. Zwroty takie jak „Jeśli nie… to już Cię nie będę kochać” mogą być niezwykle skuteczne w skłonieniu dziecka do robienia tego, czego chce rodzic, ale także niezwykle niebezpieczne dla jego wewnętrznego dialogu.

Na podstawie tych doświadczeń dziecko uczy się, że jego emocje nie są ważne i że są nie do zaakceptowania. Rozumie, że nikt ich nie zaakceptuje i wyrażając siebie, denerwują ludzi, których kochają. Tak więc, aby przetrwać (i pamiętając, że są całkowicie zależni od otaczających ich dorosłych), wybierają odłączenie się od siebie i tłumienie swoich myśli.

Oznaki świadczące o tym, że dana osoba doznała emocjonalnego zaniedbania w dzieciństwie

Badania dowiodły, że niewrażliwi opiekunowie powodują, że między nimi a ich dziećmi rozwijają się niepewne więzi przywiązania. Wpływa to na osobowość dziecka, pewność siebie i sposób radzenia sobie z wydarzeniami, które mają miejsce w jego środowisku społecznym. Przejawia się to w zachowaniach i postawach, które mają naprawdę istotny wpływ na dorosłe życie.

Oto niektóre oznaki, że osoba dorosła doznała zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie:

  • To dobrzy ludzie. Chcą zadowolić innych i zwykle zachowują się dokładnie tak, jak inni by tego od nich oczekiwali. To jest ich najpotężniejsze wzmocnienie i mogą je wykonywać świadomie lub nieświadomie.
  • Oczekują konfliktów i systematycznie ulegają innym.
  • Jednym z ich głównych lęków jest to, że ktoś może uznać ich za złych ludzi. To czyni ich bardzo wrażliwymi na krytykę. Na przykład, gdy ktoś wyraża przy nich niezadowolenie, czuje się naprawdę nieswojo. Nawet jeśli osoba ta nie wskazuje ich jako odpowiedzialnych za daną sytuację, często przepraszają, zarówno za siebie, jak i prawdziwego sprawcę. Nie chcą mieć personalnych konfliktów, ale też nie chcą ich wokół siebie.
  • Rzadko mówią o swoich emocjach. Nie dzielą się też tym, co czują.
  • Mają duże trudności z prawdziwym zaufaniem wobec innych.
  • Żyją w ciągłym poczuciu smutku i pustki, które towarzyszą im dokądkolwiek się udają.

Mechanizmy obronne

Postawy te odzwierciedlają główne idee, które jednostka wydobyła z dzieciństwa. Chodzi o to, że ich emocje nie są ważne, a dzieląc się nimi, tylko zirytują innych lub zostaną odrzuceni. Te mechanizmy obronne mogły być przydatne w dzieciństwie, ale dziś są ciężarem i ograniczeniem, które może wpływać na ich osobiste samopoczucie i relacje z innymi.

Jak radzić sobie z taką sytuacją?

Na szczęście jest kilka kroków, które można podjąć, aby odwrócić tę sytuację i wyleczyć rany zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie. Oto, co powinieneś zrobić, jeśli jesteś w takiej sytuacji.

  • Zrozum, co się stało i zaakceptuj to. Zrozumienie pojęcia zaniedbania emocjonalnego, świadomość, że byłeś jego ofiarą i poinformowanie się o tym może być niezwykle przydatne do zrozumienia tego, co się z Tobą teraz dzieje. Z tym zrozumieniem możesz objąć swoje zranione dziecko i przejąć kontrolę ze swojej pozycji dorosłego.
  • Pracuj nad swoją inteligencją emocjonalną. Jest to fundamentalny czynnik, którego brakowało Ci w dzieciństwie, ale teraz możesz się nim zająć. Konieczne jest poszerzenie słownictwa emocjonalnego, nauczenie się rozpoznawania emocji i zdobycie zasobów do wyrażania i regulowania siebie.
  • Zacznij ustalać sobie priorytety. Dowiedz się, jak połączyć się z tym, co czujesz, chcesz, pragniesz lub potrzebujesz, zanim zadasz sobie pytanie, czego potrzebują inni. Wyznacz granice, składaj niezbędne prośby i szukaj własnego dobrego samopoczucia. To nie jest samolubne, ale zdrowe, ponieważ (pomimo tego, jak inni sprawiają, że się czujesz) masz prawo hałasować, przeszkadzać innym i mieć swój głos.
  • Ćwicz otwieranie się przed innymi i pozwól sobie być bezbronnym. Mówienie o sobie i swoich zmartwieniach, lękach i marzeniach jest niezbędne do stworzenia emocjonalnej intymności z innymi. Do tej pory strach skłaniał Cię do zamykania się za ścianą, ale nadszedł czas, aby obniżyć czujność i stopniowo otwierać się na innych.
  • Zaoferuj sobie emocjonalne potwierdzenie, którego Ci brakowało. Musisz pracować i poprawiać swoje relacje z samym sobą, wzmacniać poczucie własnej wartości oraz dawać sobie wsparcie i uczucie, których brakowało Ci w dzieciństwie. Naucz się witać własne emocje i zrozumieć, że są one ważne i dopuszczalne. Nie obwiniaj siebie ani nie zmuszaj się do odczuwania czegoś innego. Po prostu bądź sobą i upewnij się, że okazujesz sobie współczucie.
Kobieta patrząc w lustro
Praca nad zarządzaniem emocjami i walidacją jest niezbędna.

Uzdrowienie

Ślady emocjonalnego zaniedbania zaczną blaknąć w momencie, gdy je zidentyfikujesz. Jednak, jak wspomnieliśmy wcześniej, nie jest to łatwe zadanie, ponieważ tego rodzaju zaniedbania można zakamuflować na wiele różnych sposobów.

Pacjenci, którzy doświadczyli zaniedbania emocjonalnego, zwykle zgłaszają się na terapię z praktycznie jednomyślnym problemem. Mówią, że od lat źle się czują, ale nie wiedzą dlaczego. Wielu z nich mówi, że ma wokół siebie ludzi, których kocha i którzy ich kochają, dobrą pracę i aspiracje na przyszłość. Jest jednak coś, co z jakiegoś powodu nie pasuje.

Jeśli to brzmi jak Ty, musisz określić, w jaki sposób zaniedbanie, jeśli istnieje, nadal ma wpływ na Twoją teraźniejszość. Musisz świadomie interweniować w ten wpływ. Nie jest to łatwa droga, dlatego zalecamy skorzystanie z pomocy profesjonalisty.

To może Cię zainteresować ...
Czy naprawdę poślubiamy naszych ojców lub matki?
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Czy naprawdę poślubiamy naszych ojców lub matki?

Często mówi się, że „poślubiamy” naszych ojców lub matki. Czy to jednak prawda? Nauka ma pewne zdanie na ten temat.



  • Müller, L. E., Bertsch, K., Bülau, K., Herpertz, S. C., & Buchheim, A. (2019). Emotional neglect in childhood shapes social dysfunctioning in adults by influencing the oxytocin and the attachment system: Results from a population-based study. International Journal of Psychophysiology136, 73-80.
  • Wark, M. J., Kruczek, T., & Boley, A. (2003). Emotional neglect and family structure: impact on student functioning. Child abuse & neglect27(9), 1033-1043.