Andropauza, męska menopauza – mit czy rzeczywistość?

· Luty 9, 2019

Czy naprawdę jest coś takiego jak andropauza, czyli menopauza w wersji męskiej? Dużo więcej niż tylko śladowy odsetek mężczyzn w średnim wieku zgłaszało charakterystyczne objawy. Należą do nich utrata popędu seksualnego, przyrost masy ciała, zmęczenie, nieoczekiwane zmiany w długości snu i wahania nastroju. Niektórzy eksperci twierdzą wprost, że objawy te mogą być spowodowane zespołem niedoboru testosteronu (hipogonadyzm).

W szczególności termin ten obejmuje objawy hormonalne, psychologiczne i seksualne tego rodzaju występujące u mężczyzn w średnim lub starszym wieku. Inni specjaliści używają terminu „andropauza” dla tego konkretnego zestawu symptomów. Faktem niezbitym jest jednak to, że używanie dwóch różnych nazw dla tego samego problemu odzwierciedla wyraźny brak konsensusu w środowisku medycznym na temat charakteru tego konkretnego schorzenia.

Jeśli przeanalizujesz typowe skargi na swój stan zdrowia zgłaszane przez osoby w średnim wieku, możesz pomyśleć, że mężczyźni i kobiety narzekają na podobne rzeczy. Jeszcze kilka lat temu objawy menopauzy przypisywano wyłącznie kobietom. Niemniej jednak sytuacja ta zaczyna się zauważalnie zmieniać. Niedawno niektórzy eksperci opracowali termin używany w sytuacji, kiedy ten cały zestaw objawów dotyka mężczyzn. Jest nim andropauza.

Oczywiście poziomy hormonów i cechy fizyczne są bardzo różne w zależności od konkretnej płci. Wiążą się z nimi jednak pewne charakterystyczne zmiany zachodzące w organizmie, które mogą powodować podobne dolegliwości i w efekcie zbliżone narzekania na stan zdrowia. Nauka jednak stale rozwija się na tym konkretnym froncie i rzuca coraz to więcej i więcej światła na te ciekawe problemy.

Andropauza: testosteron w roli głównego gracza dla tego zjawiska

Poziom testosteronu u mężczyzn zaczyna spadać w wieku 40 lat. W trakcie każdego kolejnego roku nadal spada on średnio o od 1 do 2 procent. Jak podaje artykuł opublikowany w European Journal of Pain, zarówno mężczyźni, jak i kobiety mają w swoich organizmach testosteron. Różnica polega na tym, że mężczyźni mają go po prostu więcej. Testosteron jest odpowiedzialny za zmiany hormonalne w organizmie mężczyzny. Ponadto bierze udział w rozwoju mięśni, kości i narządów płciowych.

Zgodnie z informacjami zamieszczonymi powyżej nie powinno więc nikogo dziwić to, że niższe poziomy tego hormonu mogą prowadzić do wystąpienia szeregu objawów związanych ze sprawnością seksualną. Może to wpływać negatywnie na takie rzeczy, jak pożądanie seksualne, zdolność do wzwodu lub produkcji nasienia.

Oprócz wpływu na funkcje typowo seksualne u mężczyzny, zaburzenia w poziomie testosteronu mogą również wpływać na inne funkcje organizmu, takie jak sen. Niektórzy eksperci używają określenia „andropauza” do nazwania całej tej grupy charakterystycznych objawów.

Bezsenność

Jeśli lekarz stwierdzi, że u jego pacjenta występuje niedobór testosteronu (innymi słowy, hipogonadyzm) może zalecić leki. Gdy potwierdzi także swoją medyczną diagnozę, pacjent może przejść na leczenie hormonalne. Problem polega na tym, że niektórzy mężczyźni nadużywają leczenia hormonalnego. Oznacza to, że zażywają tego typu leki bez wyraźnej potrzeby. A takie postępowanie rzecz jasna także jest mocno niewskazane.

Dlaczego leczenie hormonalne nie zawsze jest wskazane?

Różnego rodzaju instytucje i organizacje medyczne w Stanach Zjednoczonych wielokrotnie już ostrzegały mężczyzn. Podkreślają one, że tego typu zabiegi powinny być stosowane tylko przez te osoby, które ich naprawdę potrzebują. Tak więc powinni korzystać z nich tylko ci, u których zaburzenia hormonalne są zjawiskiem potwierdzonym przez lekarza.

Mogą to być także mężczyźni zmagający się z określonymi chorobami lub urazami. Szczególnie tymi, które wpływają na stały poziom testosteronu w ich organizmach.

Te zabiegi nie są natomiast odpowiednie dla mężczyzn, którzy przechodzą normalny proces starzenia się. Nie należy stosować plastrów z testosteronem, tabletek ani zastrzyków bez wyraźnego zalecenia lekarza. Takie postępowanie może bowiem narazić taką osobę na dodatkowe, spore ryzyko dla jej własnego zdrowia.

Zespół niedoboru testosteronu

Ostatnie badania opublikowane w języku hiszpańskim przez czasopismo Mente y Cerebro („Umysł i mózg”) potwierdzają istnienie tego zestawu objawów. Frank Sommer jest urologiem w Uniwersyteckim Centrum Medycznym Hamburg-Eppendorf i światowej sławy ekspertem ds. zdrowia mężczyzn. Skrytykował on bez wahania fakt, że społeczność medyczna nie była do tej pory w stanie uzgodnić jednej oficjalnej nazwy dla tego zestawu symptomów.

Jak już wcześniej stwierdziliśmy, niektórzy specjaliści określają go jako „andropauza”. Z kolei inni używają nazewnictwa typowo diagnostycznego, takiego jak zespół niedoboru testosteronu. Jednak bez względu na to, jakiej nazwy konkretny specjalista zdecydują się użyć, to jednak zespół objawów, jaki opisują pacjenci jest zawsze taki sam.

Zmartwiony mężczyzna

Według tego urologa mężczyźni, którzy konsultują się z nim w tej sprawie, nie doświadczają dokładnie takich samych objawów, jakie są typowo spotykane u kobiet w okresie menopauzy. Mimo to, objawy występujące są bardzo do siebie podobne.

Dr Frank Sommer proponuje podzielenie objawów zespołu niedoboru testosteronu na trzy kategorie: psychologiczną, fizyczną i seksualną. Jeśli pacjent wykazuje specyficzne objawy we wszystkich trzech obszarach, a także cierpi na niski poziom testosteronu, lekarz powinien zdiagnozować u niego zespół niedoboru testosteronu.

Kryteria te mają na celu uniknięcie postawienia diagnozy wyłącznie na poziomie hormonalnym. Pozostałe objawy są również ważne. Ta kategoryzacja może również pomóc lekarzom w uniknięciu stawiania błędnych diagnoz. Dodatkowo pomaga uniknąć nadużywania hormonów przez pacjenta, gdy może on bardziej skorzystać z innych form terapii.

Leczenie hormonalne

Hormonalne terapie stosowane w leczeniu zespołu niedoboru testosteronu są wciąż tematem wielu kontrowersji. Wiele badań wskazuje jednak na to, że ten rodzaj leczenia może przynieść pozytywne rezultaty wielu pacjentom.

Wielu mężczyzn z hipogonadyzmem poddawanych jest leczeniu hormonalnymi. Jednak w wielu przypadkach cierpią oni na nawrót objawów. Wielu lekarzy krytykuje leczenie hormonalne, ponieważ nie mają oni zbyt dużej wiedzy na temat możliwych, długotrwałych skutków ubocznych. Niektóre z nich mogą obejmować na przykład choroby układu krążenia, takie jak udary lub zawały serca.

Leczenie hormonalne powinno być wyjątkiem, a nie regułą, jeśli chodzi o leczenie problemów takich, jak andropauza. Objawy występujące u niektórych mężczyzn nie są spowodowane niskim poziomem testosteronu.

Zamiast tego, wynikają one z kryzysów psychicznych wynikających ze zmian w życiu. Szczególnie tych, z jakimi spotyka się dany mężczyzna na tym nowym etapie swojego życia. Jeśli jest to właśnie ten przypadek u konkretnego pacjenta, eksperci zalecają wtedy raczej leczenie psychoterapeutyczne niż hormonalne.

Leczenie typu psychologicznego

Stresujący styl życia, problemy z relacjami uczuciowymi, niezadowolenie z wyglądu własnego ciała lub wizerunku mogą mieć wpływ na samopoczucie. Kryzysy życiowe ogólnej natury mogą powodować zarówno fizyczne, jak i psychiczne uwarunkowania.

Wielu specjalistów zgadza się, że mężczyźni mogą często poradzić sobie z niektórymi objawami, jakimi cechuje się andropauza za pomocą terapii psychologicznej. Ten rodzaj terapii może być niezwykle pomocny w zarządzaniu zmianami emocjonalnymi, których doświadczają mężczyźni, gdy dojrzewają.

Zmiana stylu życia na zdrowszy i lepszy może również pomóc w złagodzeniu lub zredukowaniu wielu objawów. Na przykład szczególnie pomocne mogą być zmiany w diecie lub ćwiczenia fizyczne.

Zmiany, jakich mężczyźni doświadczają w miarę starzenia się, są czasami trudne do zaakceptowania. Pewne osobiste i społeczne konflikty sprawiają, że życie z tą samą witalnością, z której korzystałeś na wcześniejszych etapach swojego życia, staje się naprawdę ciężką przeprawą.

Zmiany fizyczne i problemy zdrowotne mogą również znacząco wpłynąć na nastrój. Ważny jest sposób, w jaki radzisz sobie ze swoim stanem psychicznym. Może być on kompasem, który pokazuje Ci drogę do cieszenia się teraźniejszością i przyszłością. Może również pomóc w zarysowaniu historii przeszłości. Ocena psychologiczna może być bardzo przydatna do nauki zarządzania nowymi etapami swojego życia.

  • Janosch, D. (2018). ¿Existe la andropausia? Mente y Cerebro. Nº 91, 58-63.
  • Singh, P. (2013). Andropause: Current concepts. Indian Journal of Endocrinology and Metabolism. https://doi.org/10.4103/2230-8210.123552
  • Wespes, E., & Schulman, C. C. (2002). Male andropause: Myth, reality, and treatment. International Journal of Impotence Research. https://doi.org/10.1038/sj.ijir.3900798