Psychogenne napady rzekomopadaczkowe (PNES): objawy, przyczyny i leczenie

Napady psychogenne to niepadaczkowe ruchy napadowe. Stanowią nie lada wyzwanie dla praktyki klinicznej. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tych kryzysach, czytaj dalej.
Psychogenne napady rzekomopadaczkowe (PNES): objawy, przyczyny i leczenie

Ostatnia aktualizacja: 22 maja, 2022

Napady padaczkowe to przejściowe, napadowe zmiany, które pojawiają się nieoczekiwanie i nagle, spowodowane nieprawidłową aktywnością neuronów. Można je podzielić na padaczkowe i rzekomopadaczkowe. Napady psychogenne są rodzajem rzekomopadaczkowym spowodowanym czynnikami psychologicznymi. W medycynie są one znane jako psychogenne napady rzekomopadaczkowe (PNES).

Częstość występowania tych napadów waha się od 17 do 60 procent. Mogą współistnieć z napadami padaczkowymi. Badanie wykazało, że częstość występowania napadów psychogennych waha się od 3,6 do 10,8 procent u pacjentów z padaczką. Z kolei napady padaczkowe mają częstość występowania od 12 do 36 procent u osób z napadami psychogennymi.

Napady psychogenne rzekomopadaczkowe

Napady psychogenne to zestaw nagłych i natychmiastowych zmian w zachowaniu, poznaniu i percepcji sensorycznej. Symulują napady padaczkowe, ale bez nieprawidłowego wyładowania neuronów. Są skorelowane z mechanizmem psychologicznym, a nie biologicznym. Z tego powodu uznaje się je za psychogenne.

Termin “psychogenny” umożliwia odróżnienie tego typu napadów od tych, które nie są napadowe i są generowane przez przemijające napady niedokrwienne, migreny czy omdlenia. W tych przypadkach przyczyna napadu ma podłoże neurologiczne, które wyjaśnia pojawienie się napad niepadaczkowy.

Stojąca kobieta z napadem padaczkowym
Objawy dysocjacyjne występują najczęściej u osób z PNES.

Główne objawy PNES to:

  • Ruchy głową z boku na bok.
  • Wzrost i spadek świadomości.
  • Asynchroniczne ruchy kończyn.
  • Zamknięte oczy.
  • Postawy dystoniczne.
  • Wypychowe ruchy miednicy.

Kryzysy psychogenne wiążą się z różnymi zaburzeniami psychicznymi. Te najczęściej spotykane to (Giagante i in., 2007):

  • Problemy afektywne. U pacjentów z PNES stwierdzono współwystępowanie depresji i dystymii (od 40 do 80 procent badanych pacjentów).
  • Zaburzenia lękowe. Zespół stresu pourazowego stwierdzono u 35 do 49 procent pacjentów z PNES.
  • Zaburzenia dysocjacyjne. Objawy dysocjacyjne występują niezwykle często u pacjentów z PNES (90 proc.).
  • Zaburzenia somatyczne. Objawy tych zaburzeń łączą się z objawami dysocjacyjnymi i konwersyjnymi niepadaczkowych napadów psychogennych.
  • Zmiany osobowości. Najczęstsze zaburzenia to zaburzenie osobowości typu borderline (BPD), zaburzenia zależne, histrioniczne i unikania.

Przyczyny i związane z nimi czynniki

Etiologia PNES jest niezwykle zróżnicowana. Uważa się jednak, że pojawiają się one jako nieprzystosowany mechanizm radzenia sobie w obliczu stresu lub lęku. Wydaje się, że konflikt psychiczny wynikający z nieznośnej sytuacji egzystencjalnej przekłada się na objawy fizyczne (napady), które utrzymują stresory poza świadomością (Alsaadi i Marquez, 2005).

Czynniki, które były najbardziej związane z psychogennymi napadami rzekomopadaczkowymi, to przemoc seksualna i fizyczna, trauma, nieprawidłowości neurologiczne, dysfunkcja rodziny, stresujące wydarzenia życiowe, słabe umiejętności interpersonalne, zaburzenia osobowości i unikanie radzenia sobie. Nadużycia i zaniedbania uważa się za czynniki predysponujące, które zwiększają podatność na rozwój tych napadów.

Niektóre czynniki przyspieszające, które łączą się z PNES, obejmują między innymi gwałt, śmierć lub rozłąkę z ukochaną osobą, utratę pracy, wypadki, zabiegi chirurgiczne i klęski żywiołowe.

Co więcej, zidentyfikowano również kilka utrwalających się czynników, takich jak gniew, lęk, depresja i nadużycia. Czynniki te uniemożliwiają pacjentowi odzyskanie kontroli nad sytuacją, pogłębiając tym samym napady padaczkowe.

zmartwiony człowiek
Chociaż etiologia psychogennych napadów rzekomopadaczkowych jest niezwykle zróżnicowana, może to być nieprzystosowawczy mechanizm radzenia sobie ze stresem lub lękiem.

Leczenie psychogennych napadów niepadaczkowych

Podejście terapeutyczne i leczenie będą zależeć od osoby i jej czynników przyspieszających, wyzwalających i utrwalających.

Istnieje wiele różnych interwencji, które można zastosować. Są to na przykład terapia behawioralna, hipnoza, psychoedukacja i terapia rodzinna (Bodde i in., 2009).

Terapia poznawczo-behawioralna jest doskonałą opcją leczenia. Badania wykazały, że jest bardziej skuteczna niż standardowa opieka medyczna w zmniejszaniu częstości napadów u osób z psychogennymi napadami niepadaczkowymi.

Istnieją również inne strategie, które można wdrożyć w planie interwencji PNES. Może to być na przykład zmiana stylu życia, terapia lekami przeciwdepresyjnymi i interpersonalna terapia psychodynamiczna.

Strategie te mają na celu nie tylko zmniejszenie napadów, ale także poprawę współistniejących chorób psychicznych, z którymi są one związane. Pomagają również pacjentom odzyskać funkcjonalność w codziennym życiu i poprawić jakość życia.

Podsumowując, psychogenne napady rzekomopadaczkowe obejmują napadowe zmiany w zachowaniu, świadomości i ruchach ciała. Przypominają napady padaczkowe, ale nie są wspierane przez zmiany elektrofizjologiczne w mózgu.

Ich diagnoza i leczenie to nie lada wyzwanie. To dlatego, że ich dokładnej przyczyny jeszcze nie ustalono. Co więcej, do tego zaburzenia może dojść wiele różnych problemów psychiatrycznych i psychologicznych.

To może Cię zainteresować ...
Dojazdy do pracy mogą być szkodliwe dla naszego zdrowia
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Dojazdy do pracy mogą być szkodliwe dla naszego zdrowia

Dojazdy do pracy mogą być szkodliwe dla naszego zdrowia. Są źródłem stresu i niepokoju, a także stanowią zagrożenie dla życia.



  • Alsaadi, T. M., & Marquez, A. V. (2005). Psychogenic nonepileptic seizures. American family physician72(5), 849-856.
  • Bodde, N. M., Brooks, J. L., Baker, G. A., Boon, P. A., Hendriksen, J. G., & Aldenkamp, A. P. (2009). Psychogenic non-epileptic seizures—diagnostic issues: a critical review. Clinical neurology and neurosurgery111(1), 1-9.
  • Asadi-Pooya, A. A. (2017). Psychogenic nonepileptic seizures: a concise review. Neurological Sciences, 38(6), 935–940. doi:10.1007/s10072-017-2887-8.
  • Jafari, A., Tavirani, M. R., Hamrah, M. P., Karvigh, S. A., & Fakhar, H. B. Z. (2020). Psychogenic non-epileptic seizures; a narrative review. Archives of Academic Emergency Medicine8(1).
  • Kuyk, J., Leijten, F., Meinardi, H., Spinhoven, P. H., & Van Dyck, R. (1997). The diagnosis of psychogenic non-epileptic seizures: a review. Seizure6(4), 243-253.
  • Giagante, B., D’Alessio, L., Silva, W., & Kochen, S. (2007). Crisis no epilépticas psicógenas. Revista Colombiana de Psiquiatría36, 187-207.
  • Perea, E., Torres, M. y Suárez, M. (2012). Crisis psicógena, una patología psiquiátrica de enlace. A propósito de un caso. Revista Colombiana de Psiquiatría41(3), 680-689.