Efekt pierwszeństwa: charakterystyka, przykłady i wpływ na ludzi

Czy masz wrażenie, że lepiej pamiętasz rzeczy, o których mówiono Ci na początku rozmowy? To właśnie znamy jako efekt pierwszeństwa. Dowiedz się więcej o tym zjawisku tutaj.
Efekt pierwszeństwa: charakterystyka, przykłady i wpływ na ludzi

Ostatnia aktualizacja: 31 grudnia, 2021

Czy pojęcie takie jak efekt pierwszeństwa brzmi dla Ciebie znajomo? To zjawisko związane z percepcją, pamięcią i uwagą. Poprzez percepcję i za pomocą zmysłów Twój mózg odbiera i przetwarza informacje z otoczenia i tworzy określone wrażenie. Uwaga pozwala na zajęcie się tymi bodźcami i zapisanie ich w pamięci. Efekt pierwszeństwa łączy te dwie zdolności. Twierdzi, że lepiej zapamiętujesz informacje, które odbierasz jako pierwsze. Na przykład pierwsza pozycja na liście.

W poniższym artykule wyjaśnimy zjawisko efektu pierwszeństwa i powiemy, dlaczego ono występuje. Ponadto podamy kilka przykładów, aby lepiej zrozumieć tę koncepcję. Na koniec porozmawiamy o tym, jaki może mieć na Ciebie wpływ, a także jaki ma wpływ na reklamę i marketing.

Efekt pierwszeństwa

Efekt pierwszeństwa jest zjawiskiem typowym dla psychologii podstawowej i poznawczej. Jest to teoria, która sugeruje, że masz tendencję do zapamiętywania większej ilości informacji prezentowanych Ci jako pierwsze. Z drugiej strony masz tendencję do zapominania informacji przedstawionych i dostrzeżonych później.

Oto przykład efektu pierwszeństwa. Wyobraź sobie, że musiałeś wysłuchać długiej listy słów, a następnie zapytano Cię, które z nich pamiętasz. Dzięki efektowi pierwszeństwa prawdopodobnie lepiej zapamiętasz pierwsze słowa z listy. Będziesz też miał tendencję do zapamiętywania tych ostatnich, ale to odnosi się do innego zjawiska. Jest to znane jako efekt świeżości lub stronniczość.

Umysł z mechanizmami

Skąd bierze się efekt pierwszeństwa?

Uważa się, że efekt pierwszeństwa występuje, ponieważ początkowe elementy lub informacje są lepiej przechowywane w pamięci długotrwałej (LTM) niż te, które następują po nich. Zjawisko to jest jednak słabsze w przypadku długich list słów lub elementów, czy też szybko prezentowanych informacji. To dlatego, że masz mniej czasu na przechowywanie ich w swoim LTM.

Ponadto pozycje na początku mogą być później powtórzone. To zwiększa prawdopodobieństwo „przeniesienia” informacji z pamięci krótkotrwałej (STM) do LTM.

Powiązane zjawisko: pierwszeństwo wyniku

Co ciekawe, naukowcy uważają, że efekt pierwszeństwa pojawia się również wtedy, gdy uczysz się na podstawie swoich przeszłych doświadczeń. Dlatego też pierwsza rzecz, której się nauczyłeś (i pierwsze nagrody, które otrzymałeś), warunkują Twoje przyszłe decyzje w większym stopniu niż późniejsza nauka.

W tym przypadku mówimy o bardziej konkretnym zjawisku: pierwszeństwie wyniku. Innymi słowy, pierwsze wyniki, jakie uzyskujesz w określonych zadaniach lub podczas wykonywania określonych czynności, determinują w pewnym stopniu Twoje przyszłe zachowanie, jeśli chodzi o ponowne wykonywanie tych samych czynności w przyszłości.

Przykład efektu pierwszeństwa

W 1946 roku Solomon Asch, amerykański psycholog uznany za wkład w psychologię społeczną, przeprowadził eksperyment, w którym zweryfikował efekt pierwszeństwa. Uczestnicy zostali podzieleni na dwie grupy. Jedna grupa otrzymała informacje o osobie opisanej jako inteligentną, pracowitą, impulsywną, krytyczną, upartą i zazdrosną. Druga grupa usłyszała inny opis tej osoby: zazdrosna, uparta, krytyczna, impulsywna, pracowita i inteligentna. Uczestnicy, którzy usłyszeli pierwszą listę, mieli dużo lepsze wrażenie na temat tej osoby niż ci, którzy usłyszeli drugą listę. Pokazuje to, że z większym prawdopodobieństwem zapamiętamy początkowe informacje, które otrzymaliśmy.

Jak to wpływa na Ciebie?

Jak wpływa na Ciebie efekt pierwszeństwa? Cóż, poprzez eksperyment Ascha widzimy, że to zjawisko może mieć wpływ na Twoją ocenę innych. Może to być również powiązane z pierwszym wrażeniem, które ma wpływ na Twój sposób widzenia innych ludzi.

efekt pierwszeństwa

Marketing i reklama

Efekt pierwszeństwa ma również istotny wpływ w obszarze marketingu i reklamy. Reklamodawcy są w pełni świadomi tego zjawiska i starają się umieszczać najtrafniejsze komunikaty na początku swoich reklam. Wiedzą, że najważniejsze momenty w reklamie to początek i koniec.

Na przykład reklamy, które zaczynają się tuż przed zakończeniem popularnego programu, są lepiej zaplanowane niż te umieszczone w środku lub później.

“Produkt jest ten sam, różnica polega na komunikacji.”

-Oliviero Toscani-

Efekt pierwszeństwa związany jest z podstawowymi procesami poznawczymi, takimi jak percepcja, oraz zdolnościami poznawczymi, takimi jak uwaga i pamięć ludzka. Teraz, gdy wiesz już o tym efekcie, który występuje u większości ludzi, będziesz wiedział, jak tworzyć wiadomości, w których najważniejsza rzecz, którą chcesz powiedzieć, z pewnością zostanie zapamiętana przez odbiorcę.

To może Cię zainteresować ...
Pięć wskazówek, które pomogą Twojemu partnerowi przezwyciężyć smutek
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Pięć wskazówek, które pomogą Twojemu partnerowi przezwyciężyć smutek

Aby pomóc swojemu partnerowi przezwyciężyć smutek, musisz najpierw spróbować zrozumieć go i jego doświadczenie, stawiając się na ich miejscu.



  • Anderson, N. H. (1965). Primacy effects in personality impression formation using a generalized order effect paradigm. Journal of personality and social psychology, 2(1): 1.
  • Arias, M.F. et al. (2000). Psicología básica, psicología aplicada y metodología de investigación: El caso paradigmático del análisis experimental y aplicado del comportamiento. Revista Latinoamericana de Psicología, 32(2): 277-300.
  • De Vega, M. (1990). Introducción a la Psicología Cognitiva. Alianza Psicología. Madrid.
  • Garzon, A. y Seoane J. (1982). La memoria desde el procesamiento de información.
  • Gigerenzer, G. (2018). Decisiones instintivas. La inteligencia del inconsciente. Ariel.