Czy owady mają zdolności poznawcze?

Owady mają zdolności poznawcze, co potwierdzają badania: wolą kwiaty z kofeiną, uczą rówieśników i wiele więcej. Dowiedz się tutaj!
Czy owady mają zdolności poznawcze?

Ostatnia aktualizacja: 06 stycznia, 2022

Bariery antropocentryzmu zacierają się z każdym nowym odkryciem na temat zwierzęcego umysłu. To, co zaczęło się od psów i szczurów, rozprzestrzenia się coraz bardziej. Teraz wiemy, że ośmiornice są niezwykle inteligentne, delfiny mówią, a owady mają zdolności poznawcze.

Trudno uwierzyć, że tak małe stworzenia mają inteligencję. Jednak to prawda – owady mają zdolności poznawcze. Jest tak dlatego, że ta zdolność zawsze była bezpośrednio związana z rozmiarem mózgu. Jedno jest jednak pewne. Owady społeczne zachowują się jak jeden organizm. Jest to powszechnie znane jako umysł ula.

Czy chciałbyś dowiedzieć się więcej o tych chodzących reakcjach nerwowych? Badania, o których będziemy mówić w tym artykule, z pewnością Cię zaskoczą. Jesteśmy przekonani, że nie spodziewałbyś się, iż te małe stworzonka, które widzisz na ziemi lub które wysysają nektar z kwiatów, mogą prowadzić tak złożone życie.

Latające pszczoły

Czy owady mają zdolności poznawcze?

Wiemy już, że owady odczuwają ból i mają podstawowe emocje. Jednak teraz ustalono również, że owady mają zdolności poznawcze. Mało kto z nas pomyślałby, że to prawda. Na szczęście istnieją naukowcy zaangażowani w zgłębianie tego tematu. Dzięki nim mamy możliwość dowiedzieć się czegoś więcej na temat tych niewielkich stworzonek.

Początkowo wielkość mózgu owadów wydawała się wyraźnym wskaźnikiem ich umiejętności. Jednak przyglądając się tej kwestii uważniej, okazuje się, że wcale tak nie jest. Na przykład mózg mrówki mierzy mniej niż 0,06 centymetra sześciennego. Niemniej jednak jest wysoce wyspecjalizowany w zapachu. Co więcej, aksony jej neuronów są podtrzymywane przez rozmaite połączenia nerwowe. Złączone ze sobą tworzą odpowiednik ludzkiej kory mózgowej.

Oto kilka odkrytych faktów dotyczących funkcji poznawczych u owadów. Niektóre z nich Cię zaskoczą.

Trzmiele używają narzędzi

Uważano, że używanie przedmiotów do osiągania celów jest wyłączne dla ludzi jeszcze 20 lat temu. Następnie odkryto, że wielkie naczelne również potrafiły z nich korzystać. Następnie pojawiły się ssaki morskie i ptaki. Jednak badanie przeprowadzone w 2017 roku wykazało, że trzmiele też są do tego zdolne.

W ramach tych badań naukowcy nauczyli trzmiele przenosić małe kulki na środek platformy w zamian za wodę z cukrem. Owady nie tylko uczyły się z zadziwiającą szybkością, ale także uczyły tego swoich towarzyszy. W rzeczywistości wskaźnik sukcesu był znacznie wyższy, gdy trzmiel uczył się od rówieśnika, niż gdy uczyli go eksperymentatorzy.

Mrówki mają oczekiwania

Oczekiwania, czyli fikcyjne skutki sytuacji, która jeszcze się nie wydarzyła, również nie są poza zasięgiem owadów. W rzeczywistości mrówki pokazały, że są w stanie je żywić.

Mrówki, którym podano różne stężenia cukru, reagowały ze znacznie większym entuzjazmem na odkrycie, że woda jest znacznie słodsza niż w poprzednich testach. I na odwrót, kiedy dokonano zmiany od wyższego do niższego stężenia cukru, zachowywały się bardziej chaotycznie i nie były zbytnio zainteresowane piciem płynu.

Muchy i warunkowanie klasyczne

Muchy owocowe w tym eksperymencie były trenowane w dwóch sytuacjach. W jednym zaprezentowano im zapach związany z wyglądem jedzenia. W drugiej inny zapach wiązał się z nieprzyjemną wibracją.

Zgodnie z oczekiwaniami zapach związany z wibracją powodował, że muchy nie zbliżały się do jego źródła, podczas gdy chętnie przylatywały do tego związanego z jedzeniem. Jednak prezentując mieszankę dwóch zapachów, tylko muchy, które wcześniej cierpiały z powodu nieprzyjemnej wibracji, wahały się zbliżyć.

Pszczoły i kofeina – owady mają zdolności poznawcze

Pszczoły od dawna są znane ze swojego niesamowitego życia i zdolności do funkcjonowania jako umysł ula. Przeprowadzono pewne badanie, aby dowiedzieć się, czy oprócz tego wpływało na nie stymulujące działanie kofeiny.

Ta substancja występuje w przyrodzie. Pszczoły to wiedzą. W rzeczywistości wybierają drzewa cytrusowe i roślinę kawowca, ponieważ kofeina jest obecna w nektarze jej kwiatów. Aby dowiedzieć się, czy ta cząsteczka wpływa na pamięć pszczół, zaprezentowano sztuczne kwiaty, których aromat zawierał kofeinę.

Wyniki były zaskakujące. Pszczoły nauczone kojarzenia sztucznego zapachu z kofeiną znacznie częściej wybierały właśnie te kwiaty. Te z kolei, które nie zostały przeszkolone, prawie w równym stopniu wybierały mieszane opcje.

Pszczoły i kwiaty - czy owady mają zdolności poznawcze

Zegar dobowy owadów zapylających

Innym dowodem na to, że owady mają zdolności poznawcze, jest niesamowita zdolność pszczół do komunikowania sobie nawzajem, gdzie są najlepsze kwiaty. Robią to poprzez „taniec”. To jedno z najbardziej ekscytujących dotychczasowych odkryć w nauce. Jednak kwestia się na tym nie kończy. Nie dotyczy również samych pszczół.

Owady zapylające (na ogół) żywią się kwiatami, których wzór zmienia się w przewidywalny sposób. Te preferencje oparte na czasie są powiązane z zegarem dobowym. Innymi słowy, stworzenia te uczą się konkretnego czasu kwitnienia gatunków roślin w ich otoczeniu i optymalizują swoje trasy przemieszczania się, aby tworzyć bardziej efektywne trasy.

Jak widać, owady mogą być małe, ale są bardzo złożone. W rzeczywistości odległość biologiczna między nimi a nami jest niezwykle dobrym sposobem na zbadanie faktu, że owady mają zdolności poznawcze. To dlatego, że odkryte podobieństwa skłaniają do refleksji. Właściwie, jeśli interesują cię ci mali mieszkańcy naszej planety, powinieneś kontynuować swoje badania. Rzeczywiście, to stworzenia, które nigdy nie przestają zadziwiać.

To może Cię zainteresować ...
Strach przed pszczołami, czyli apifobia.
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Strach przed pszczołami, czyli apifobia.

Jedną z najczęstszych fobii dotyczących owadów jest apifobia, czyli strach przed pszczołami, osami czy trzmielami. Dowiedz się więcej!



  • Barron AB, Klein C. «What insects can tell us about the origins of consciousness». (2016) PNAS 113 (18) 4900-4908; DOI: 10.1073/pnas.1520084113.
  • Deakin A, Mendl M, Browne WJ, Paul ES, Hodge JJL. «State-dependent judgement bias in Drosophila: evidence for evolutionarily primitive affective processes». (2018) Biology Letters. 14(2).
  • Gibson WT, Gonzalez CR, Fernandez C, Ramasamy L, Tabachnik T, Du RR, Felsen PD, Maire MR, Perona P, Anderson DJ. «Behavioral responses to a repetitive visual threat stimulus express a persistent state of defensive arousal in Drosophila». (2015) Current Biology 25(11):1401-15.
  • Wendt, S., Strunk, K. S., Heinze, J., Roider, A., & Czaczkes, T. J. (2019). Positive and negative incentive contrasts lead to relative value perception in ants. eLife, 8, e45450. https://doi.org/10.7554/eLife.45450
  • Sarah E.J. Arnold et al. (2021) Bumble bees show an induced preference for flowers when primed with caffeinated nectar and a target floral odor. Current Biology, published online; doi: 10.1016/j.cub.2021.06.068
  • Loukola, Olli & Perry, Clint & Coscos, Louie & Chittka, Lars. (2017). Bumblebees show cognitive flexibility by improving on an observed complex behavior. Science. 355. 833-836. 10.1126/science.aag2360
  • de Ibarra, N. H., & Rands, S. (2021). Pollination: Influencing bee behaviour with caffeine. Current Biology31(18), R1090-R1092.