Prawo Fraisse'a: nasze postrzeganie czasu

Czy wydaje Ci się, że godziny pracy nigdy się nie kończą? Jeśli tak, może ma na to wpływ prawo Fraisse'a. Z tego artykułu dowiesz się, co to jest i jak możesz to wykorzystać na swoją korzyść.
Prawo Fraisse'a: nasze postrzeganie czasu

Ostatnia aktualizacja: 10 maja, 2022

Czy czujesz, że czas płynie szybciej, gdy się odpoczywasz, ale godziny spędzone w biurze wydają się ciągnąć w nieskończoność? Chociaż może się wydawać, że zegarek płata Ci figle, w rzeczywistości tak nie jest. Istnieje psychologiczne wyjaśnienie tego zjawiska i jest ono znane jako prawo Fraisse’a. Pozwala nam przeanalizować własne postrzeganie czasu i możliwości jego zmiany.

Zasadę tę zaproponował Paul Fraisse, francuski psycholog, który miał duży wkład w tak zwanej psychologii czasu. Ponadto jest to ważna koncepcja w dziedzinie organizacji, ponieważ jest bezpośrednio związana z produktywnością.

Prawo Fraisse’a

„Szybko ten czas zleciał” to popularne wyrażenie, którego możesz użyć, mówiąc o tym, jak szybko minął Twój weekend. Prawdopodobnie często słyszałeś, jak inni narzekają na prędkość, z jaką postrzegają upływ czasu. Jednak podczas gdy niektórzy ludzie narzekają na to, jak szybko mija, inni są zirytowani jego powolnością. Zwykle mówią takie rzeczy jak „Czuję się, jakbym była w pracy od trzech godzin, a nie jestem tu nawet od godziny”.

Chociaż wszyscy czasami mówimy takie rzeczy, nie wiemy, dlaczego tak się dzieje. W związku z tym Paul Fraisse przeprowadził kilka badań dotyczących naszego postrzegania czasu i rozwinął tym samym prawo Fraisse’a. Stwierdził, że możemy mówić o czasie w dwóch wymiarach. Jeden jest obiektywny i mierzalny, a drugi subiektywny.

Obiektywnym wymiarem jest ten, który mierzy zegar. Tymczasem ten subiektywny dotyczy innego “rodzaju czasu”. Fraisse twierdzi, że nasze psychologiczne postrzeganie czasu różni się w zależności od zainteresowania, jakie odczuwamy w tym, co robimy.

Na przykład, jeśli wykonujesz czynność, którą lubisz, prawdopodobnie zauważysz, że czas szybko mija. Z drugiej strony, jeśli uczysz się czegoś nudnego, możesz poczuć, że wskazówki zegara zwolniły.

Kobieta patrząca na zegar w pracy
Sposób, w jaki odczuwasz czas, zależy od tego, jak bardzo jesteś zainteresowany tym, co robisz.

Prawo Fraisse’a – skąd się bierze?

W świetle prac Fraisse inni badacze prowadzili badania nad subiektywnym postrzeganiem czasu. Oznacza to, że możemy teraz lepiej zrozumieć mechanizmy psychologiczne związane z prawem Fraisse’a.

Po pierwsze, dowody sugerują, że za tym faktem kryje się składnik neurobiologiczny. Simen i Matell (2016) opublikowali badanie na temat tego, dlaczego czas wydaje się szybko mijać, gdy dobrze się bawimy. Jak zapewne wiesz, dopamina jest neuroprzekaźnikiem, który uczestniczy w przyjemności, która pojawia się jako nagroda w określonych sytuacjach. Jednak to badanie sugeruje, że dopamina ma również zdolność zmiany naszego postrzegania czasu, kiedy robimy rzeczy, które lubimy.

Gable i Poole (2012) przeprowadzili badanie wpływu motywacji na nasze postrzeganie czasu. W swoich wnioskach wyjaśniali, że im wyższa i bardziej skoncentrowana motywacja do zrobienia czegoś, tym większe zniekształcenie czasu.

W podobny sposób cechy osobowości wydają się mieć istotny wpływ na postrzeganie czasu. Jeden z artykułów naukowych twierdzi, że osoby z narcystycznymi cechami osobowości często postrzegają nudne zadania jako stratę czasu. W konsekwencji postrzegają upływ czasu jako wolniejszy niż normalnie (O’Brien, Anastasio i Bushman, 2011).

Implikacje w ocenie przyjemności

Prawo Fraisse’a ma konsekwencje w różnych dziedzinach życia. Jedną z nich jest ocena przyjemności. Badania wykazały, że używamy subiektywnego pomiaru czasu, aby określić, jak przyjemne jest dane doznanie (Sackett et al., 2010).

Na przykład w przypadku muzyki prawdopodobnie często masz wrażenie, że Twoje ulubione piosenki są za krótkie. Bierzesz to subiektywne postrzeganie czasu jako miarę tego, jak coś jest „dobre” lub „złe”. Innymi słowy, jeśli czujesz, że coś jest krótkotrwałe, zwykle oceniasz to doświadczenie jako lepsze niż inne.

Kobieta patrząca na zegar przedstawiający prawo Fraisses.
Często masz wrażenie, że podczas pracy czas płynie wolniej, co wpływa na poziom Twojej satysfakcji.

Prawo Fraisse’a i produktywność

Prawo Fraisse’a znacząco wpływa na produktywność. Na przykład często czujesz, że godziny mijają powoli, gdy jesteś w biurze i że nie jesteś szczególnie produktywny. W konsekwencji praca staje się przytłaczającym zadaniem.

Poczucie, że czas szybko mija, zwiększa konkurencyjną wartość rozrywek. Na przykład możesz pomyśleć, że masz jeszcze dużo czasu, zanim pójdziesz do domu i zdecydować, że to dobry czas na przerwę. Jest tak, ponieważ uważasz, że zostało Ci mnóstwo czasu na wypełnienie swoich zadań na dany dzień.

Może to jednak wprowadzić Cię w błędne koło prokrastynacji, co znacznie szkodzi Twojej produktywności. W związku z tym najlepiej poszukać alternatyw, które sprawią, że Twoja praca stanie się przyjemną czynnością. A przynajmniej zrób to po to, aby odbierać pracę jak neutralne doświadczenie, a nie nieprzyjemne.

Na koniec możemy powiedzieć, że subiektywne postrzeganie czasu jest kluczowym czynnikiem satysfakcji z pracy. W końcu, jeśli podczas pracy czas wydaje się płynąć wolniej, poczujesz się mniej komfortowo. Z drugiej strony, jeśli poczujesz, że szybko mija, Twój mózg doceni to jako przyjemne doświadczenie i będziesz się tym bardziej cieszył.

This might interest you...
Czy można znaleźć bezstresową pracę?
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Czy można znaleźć bezstresową pracę?

Czy można znaleźć bezstresową pracę? Wszystko zależy od polityki firmy, jeśli chodzi o dbanie o zdrowie pracownika.



  • Fraisse, P. (1963). The psychology of time.
  • Gable, P. A., & Poole, B. D. (2012). Time flies when you’re having approach-motivated fun: Effects of motivational intensity on time perception. Psychological science, 23(8), 879-886.
  • O’Brien, E. H., Anastasio, P. A., & Bushman, B. J. (2011). Time crawls when you’re not having fun: Feeling entitled makes dull tasks drag on. Personality and Social Psychology Bulletin, 37(10), 1287-1296.
  • Sackett, A. M., Meyvis, T., Nelson, L. D., Converse, B. A., & Sackett, A. L. (2010). You’re having fun when time flies: The hedonic consequences of subjective time progression. Psychological science, 21(1), 111-117.
  • Simen, P., & Matell, M. (2016). Why does time seem to fly when we’re having fun?. Science, 354(6317), 1231-1232.