Osobowość twórcza według Mihály'ego Csíkszentmihályi

Mihály Csíkszentmihályi był jednym z najbardziej znanych psychologów na świecie. Badał między innymi czynniki, jakimi wyróżnia się osobowość twórcza.
Osobowość twórcza według Mihály'ego Csíkszentmihályi
Sergio De Dios González

Przejrzane i zatwierdzone przez: psycholog Sergio De Dios González.

Napisany przez Edith Sánchez

Ostatnia aktualizacja: 05 grudnia, 2022

Jednym z głównych tematów twórczości Mihály’ego Csíkszentmihályi była kreatywność. Przeprowadził dogłębne wywiady z 91 osobami, które wyróżniała osobowość twórcza. Pozwoliło mu to na szczegółowy jej opis na podstawie dziesięciu cech.

Odpowiadając na pytanie, czym wyróżnia się osobowość twórcza, Mihály Csíkszentmihályi stwierdził, że mógłby ją streścić jednym słowem: złożoność. Miał na myśli fakt, że twórcy mają zwykle wielkie kontrasty w sposobie bycia. Są to zazwyczaj ludzie „ekstremalni”: agresywni i współpracujący, introwertyczni i ekstrawertyczni itd. jednocześnie. Zachowują się jednak tylko w taki czy inny sposób, w zależności od okoliczności.

Csíkszentmihályi jest znany jako twórca teorii przepływu. Zaproponował, że osobowość twórcza charakteryzuje się wielowymiarowością. Powiedział, że to tak, jakby w ramach tego typu osobowości nie było jednej osoby, ale wiele. Zaproponował istnienie dziesięciu podstawowych cech tego typu osobowości.

Gdybym miał wyrazić jednym słowem, co odróżnia ich osobowości od innych, byłaby to złożoność”.

Mihaly Csíkszentmihályi

Kobieta. Osobowość twórcza

Rola energii fizycznej w osobowości twórczej

Energia fizyczna nie jest jedną z cech, które przychodzą na myśl, gdy mówimy o osobowości twórczej. Jednak Csíkszentmihályi odkrył, że ci ludzie są w stanie przejść przez etapy wielkiego fizycznego wyczerpania , zwłaszcza gdy wymagają tego ich projekty. Doświadczają również okresów całkowitego odpoczynku i spokoju.

Są jednocześnie genialni i naiwni

Inną paradoksalną cechą osobowości twórczych jest to, że w niektórych aspektach potrafią być dość bystrzy i sprytni, ale w innych są też niezwykle naiwni. Ta idea jest ucieleśniona w stereotypie geniusza, który tworzy wspaniałe wynalazki, ale nie ma pojęcia, jak się ubrać lub zawiązać sznurowadła.

Zabawa i dyscyplina jednocześnie

Csíkszentmihályi odnalazł eskapistyczne cechy osobowości twórczej. Odkrył, że twórcy mają tendencję do dużej dyscypliny w swojej pracy, ale jednocześnie robią w niej okresowe przerwy, by angażować się w błahe czynności. Mogą nawet wykorzystać ten czas na zaspokojenie niezdrowych nawyków lub uzależnień.

Fantazja i realizm

Kreatywni ludzie bardzo często podchodzą do pewnych aspektów swojej pracy bardzo surowo i metodycznie. Jednak od czasu do czasu podążają ścieżkami, które są wręcz szalone. Dlatego są zarówno bardzo pomysłowi, jak i racjonalni. Obie są cechami trudnymi do zrównoważenia.

Ekstrawertycy i introwertycy

Kreatywni ludzie mają tendencję do bycia niezwykle rozmownymi i radosnymi, gdy są na końcowym etapie swoich projektów. Z drugiej strony, jeśli są w fazie formacyjnej lub napotkali przeszkodę, wydają się całkowicie wycofywać ze świata i naprawdę trudno wydobyć z nich słowo.

Za dużo pokory i jednocześnie za dużo dumy

Często wykazują cechy skrajnej pokory podczas formułowania lub testowania swoich pomysłów. W rzeczywistości zawsze wątpią, czy będą w stanie osiągnąć rezultat i często są wobec siebie bardzo surowe. Jeśli dostaną to, czego chcą, popadają w przeciwną skrajność. Uważają, że nie ma nikogo lepszego od nich i ulegają swojej dumie.

Unikają stereotypów seksualnych

Kolejną cechą osobowości twórczej jest to, że wykazują dużą niezależność w obliczu stereotypów tego, jaka powinna być kobieta i jaki powinien być mężczyzna. Często przekraczają wzorce zachowań, które narzuca im otoczenie. Oznacza to, że często wyrażają się bez powiązań płciowych.

Konserwatyści i buntownicy

Najczęściej ludzie kreatywni starają się najpierw poznać i opanować ustalone parametry w danej dziedzinie sztuki lub wiedzy. Próbują się ich trzymać. Później postępują odwrotnie. Skupiają się na łamaniu schematów, których się nauczyli.

Niezwykle namiętny, ale niezaangażowany

Osobowość twórcza jest jedną ze skrajności. Osoby twórcze często działają z pasją. Jednak kiedy skończą, wydaje się, że nie są już tak bardzo zainteresowane. Mogą nawet krytykować swoją pracę i wyrzucić ją, jeśli nie ma nikogo, kto mógłby ich przed tym powstrzymać.

Kreatywny mężczyzna maluje

Z równą intensywnością doświadczają bólu i przyjemności

Osoby kreatywne często cierpią. Zwykle dobrowolnie narażają się na ból, a także są bardzo wrażliwe na ból innych. Żyją nim, delektują się nim i go odtwarzają. Jednocześnie z wielkim zapałem szukają przyjemności i są w stanie osiągnąć jej, aż za dużo. W związku z tym trudno im odnaleźć równowagę.

Mihály Csíkszentmihályi posunął się nawet do stwierdzenia, że każdy ma w sobie zalążek twórczej osobowości. Niemniej edukacja zwykle skłania nas do rozwijania tylko jednego z biegunów naszych możliwości i sposobu bycia. Csíkszentmihályi wierzył jednak, że wszystkie te inne wymiary pozostają w tle, czekając na możliwość wyrażenia siebie.

To może Cię zainteresować ...
Geniusz czy osoba wybitnie uzdolniona? Poznaj różnice.
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Geniusz czy osoba wybitnie uzdolniona? Poznaj różnice.

Czy wiesz, czym różni się geniusz od osoby wybitnie uzdolnionej? Czy można używać tych terminów wymiennie? Inteligencja to bowiem nie wszystko.



  • Abuhamdeh, S., & Csikszentmihalyi, M. (2014). The artistic personality: A systems perspective. In The systems model of creativity (pp. 227-237). Springer, Dordrecht.
  • Conde, L. (2012). La personalidad creativa: un sistema complejo. Eduardo Chillida y Mihaly Csikszentmihalyi.
  • Martínez, O. L., & Lozano, J. N. (2010). Rasgos de personalidad y desarrollo de la creatividad. Anales de Psicología/Annals of Psychology26(1), 151-158.

Treści zawarte na Piękno Umysłu służą wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie zastępują one diagnozy, porady ani leczenia u specjalisty. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skonsultować się z zaufanym specjalistą.