Percepcja pozazmysłowa: fakt czy fikcja?

Czy można czytać w myślach lub czuć obecność duchów? Badania nad percepcją pozazmysłową wskazują na znaczny dystans między tym, co wydaje się dziać, a tym, co faktycznie się dzieje.
Percepcja pozazmysłowa: fakt czy fikcja?

Ostatnia aktualizacja: 04 czerwca, 2022

Na przestrzeni dziejów było wielu ludzi z rzekomo specjalnymi zdolnościami psychicznymi, takimi jak telepatia czy jasnowidzenie. Tego typu zdolności są zwykle klasyfikowane jako percepcja pozazmysłowa. Niektórzy twierdzą, że rozwijanie tego typu „daru” jest możliwe, podczas gdy inni całkowicie odrzucają ten pomysł.

Chociaż jest to temat, który często kojarzy się z czymś „magicznym” lub „mistycznym”, podjęto poważne próby naukowego zbadania go. Wyniki w tym zakresie są interesujące. Zdają się jednak wskazywać, że istnieje znaczny dystans między tym, co wydaje nam się, że się dzieje, a tym, co faktycznie się dzieje.

Percepcja pozazmysłowa

Termin percepcja pozazmysłowa (ESP) odnosi się do zestawu rzekomych nadludzkich zdolności psychologicznych. Nazywa się je pozazmysłowymi, ponieważ zgodnie z ich opisem nie są zależne od zwykłych ludzkich zmysłów, takich jak wzrok czy słuch. Ten rodzaj percepcji jest związany z innym rodzajem zdolności sensorycznych, o których niewiele wiadomo.

Z perspektywy historycznej ESP jest wspólnym tematem w kulturach ludzkich. Starożytne społeczeństwa polegały na talentach szamanów lub uzdrowicieli, którzy posiadali rzekomo paranormalne zdolności. Zwykle ich moc była związana z obecnością bóstwa, ducha lub demona.

Jednak dopiero w XX wieku zaczęto badać to zjawisko pod kątem nauki. To Joseph Banks Rhine, botanik ze Stanów Zjednoczonych, zaczął przeprowadzać eksperymenty na percepcji pozazmysłowej. Uważany jest za jedną z czołowych postaci w rozwoju parapsychologii jako dziedziny badań.

Kobieta ze światłem reprezentująca myślących ludzi

Rodzaje zjawisk pozazmysłowych

Rhine rozwijał badania w celu weryfikacji różnych zjawisk pozazmysłowych. W wyniku jego badań możliwe było pogłębienie zrozumienia przez badaczy następujących pojęć.

Telepatia

Telepatia jest rzekomą zdolnością psychiczną, która pozwala jej posiadaczowi robić różne rzeczy. Na przykład mówi się, że jest on w stanie czytać myśli i emocje innych. Podobnie, najwyraźniej potrafi przekazać własne idee do czyjegoś umysłu bez używania jakiegokolwiek języka.

Jeden z eksperymentów Rhine’a, mający na celu dostarczenie danych na korzyść telepatii, opierał się na kartach Zenera. Są to zestawy kart z obrazkami postaci. Eksperymentator tasuje, a następnie wybiera kartę. Polega to na tym, że następnie próbuje odgadnąć kartę, korzystając ze swoich zdolności telepatycznych.

Jasnowidzenie

Jasnowidzenie jest rzekomą zdolnością do posiadania wizji na temat ludzi lub wydarzeń. Na przykład jasnowidz może odgadnąć lokalizację kogoś, kto zaginął, używając swoich zdolności.

Słynny eksperyment jasnowidzenia został opracowany przez amerykańskiego pisarza Uptona Sinclaira. Sinclair twierdził, że jego żona była w stanie dokładnie odtworzyć rysunki, które mężczyzna wykonał, nie widząc ich. Wyglądało to tak, jakby mogła wizualizować postacie z daleka poprzez jakiś rodzaj zdalnego widzenia.

Media

Media często pojawiają się w horrorach ze względu na ich rzekomą zdolność do kontaktowania się z duchami lub demonami. Ci, którzy identyfikują się jako media, twierdzą, że są w stanie słyszeć lub wyczuwać istoty z innych światów. Z tego powodu często angażują się w badanie zjawisk paranormalnych, takich jak „nawiedzone” domy.

Jednym z najbardziej znanych mediów jest Lorraine Warren, amerykańska parapsycholog. Wraz z mężem zajmowała się badaniem różnych przypadków „nadprzyrodzonej” aktywności. Popularny film The Conjuring opiera się na jednym z ich przypadków.

Czy można rozwinąć percepcję pozazmysłową?

Ci, którzy bronią istnienia percepcji pozazmysłowej, zwykle mówią, że jest to wrodzona ludzka zdolność. Innymi słowy, wszyscy rodzimy się z tymi umiejętnościami, ale pozostają one uśpione z powodu braku stymulacji lub praktyki. Kierując się tą logiką, moglibyśmy obudzić nasze dary psychiczne, gdybyśmy je ćwiczyli.

Istnieją pewne techniki, które zwykle są zalecane w tym celu. Na przykład medytacja lub joga. Są również ćwiczenia wizualizacji mentalnej, użycie kryształów o „mistycznych” właściwościach oraz inne rodzaje rytuałów. Jednak czy to naprawdę możliwe? Zobaczmy, co mówią dowody naukowe.

Sylwetka kobiety reprezentująca oświecony umysł

Dowody naukowe dotyczące percepcji pozazmysłowej

Eksperymenty, które przeprowadzono w przeszłości w celu oceny tego rodzaju percepcji, zostały wówczas skrytykowane. Na przykład w przypadku kart Zenera mówiono o czynniku statystycznym, w którym brane było pod uwagę prawdopodobieństwo przypadkowego sukcesu. W podobny sposób eksperymenty Sinclaira zostały zakwestionowane za brak naukowego rygoru.

Z drugiej strony, wielu koncepcji, na których opiera się ESP, nie można zweryfikować eksperymentalnie. Na przykład istnienie zjawisk takich jak czakry lub energia psychiczna jest niezgodne z tym, co wiemy o anatomii człowieka. Wiele z nich opiera się na starożytnych tekstach religijnych z niedokładnymi opisami ludzkiego ciała.

Ponadto dowody eksperymentalne są sprzeczne z ideami teoretyków broniących ESP. Huang (2019) opublikował artykuł, w którym wyjaśnia, że zjawiska pozazmysłowe są najprawdopodobniej związane z fałszywymi percepcjami. Według autora fałszywa stymulacja wewnętrzna byłaby mylona z obiektywnym bodźcem wykrywanym zmysłami. Podobnie Liu (2021) przeprowadził metaanalizę badań nad telepatią. W swoich wnioskach wskazuje, że w warunkach eksperymentalnych efekty telepatii są prawie zerowe.

W świetle powyższych dowodów, chociaż hipotezy dotyczące percepcji pozazmysłowej są interesujące, obecnie nie ma wystarczających dowodów naukowych na ich poparcie.

To może Cię zainteresować ...
Jak zrozumieć swoje lęki i stawić im czoła
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Jak zrozumieć swoje lęki i stawić im czoła

Musisz nauczyć się rozumieć swoje lęki. Jeśli to zrobisz, będziesz w stanie lepiej sobie z nimi poradzić i stawić czoła rzeczywistości. Dowiedz się...



  • Huang, W. (2019). A Psychological Perspective on Extrasensory Perception. In Biophysics and Neurophysiology of the Sixth Sense (pp. 107-110). Springer, Cham.
  • Liu, Y. (2021, October). Detecting Telepathy: A Meta-analysis for Extrasensory Perception Experiments in Last 20 Years. In 2021 6th International Conference on Modern Management and Education Technology (MMET 2021) (pp. 428-432). Atlantis Press.