Grecki filozof Epikur i jego pogoń za szczęściem

Czy wiesz, że filozof Epikur jest jedną z głównych postaci okresu hellenistycznego? Okres ten odnosi się do wieków po śmierci Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej.
Grecki filozof Epikur i jego pogoń za szczęściem
María Alejandra Castro Arbeláez

Napisane i zweryfikowane przez psycholog María Alejandra Castro Arbeláez.

Ostatnia aktualizacja: 10 listopada, 2022

Filozof Epikur jest jedną z głównych postaci okresu hellenistycznego. Okres ten odnosi się do trzech wieków po śmierci Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e. i po śmierci Arystotelesa w 322 roku p.n.e. Epikur rozwinął bezlitośnie materialistyczną metafizykę, empirystyczną epistemologię i hedonistyczną etykę. Co najważniejsze, nauczał, że atomy są podstawowymi składnikami świata.

Uczył także o niemożliwych do rozdzielenia kawałkach materii, latających w pustej przestrzeni. Próbował również wyjaśnić wszystkie zjawiska naturalne w terminach atomowych. Epikur odrzucił istnienie form platońskich i niematerialnej duszy. Innymi słowy, powiedział, że bogowie nie mają wpływu na nasze życie. Epikur uważał również, że nie możemy uzyskać sceptycyzmu. Powinniśmy zdobywać wiedzę o świecie dzięki zmysłom, takim jak wzrok i dotyk.

Na swoich zajęciach uczył, że celem wszystkich działań ludzi jest przyjemność. Wierzył, że po prostu ograniczając swoje pragnienia, możesz osiągnąć spokój. W ten sposób możesz także pozbyć się strachu przed bogami i śmiercią. Nauki Epikura o wolności od strachu okazały się dość popularne. Społeczności epikurejczyków rozkwitały przez wieki po śmierci tego filozofa.

„Ze wszystkich sposobów na zapewnienie szczęścia przez całe życie zdecydowanie najważniejsze jest pozyskiwanie przyjaciół.”

-Epikur-

Epikur – wczesne lata życia

Filozof spędził większość swojego wczesnego życia na wyspie Samos, w ateńskiej osadzie. Studiując w Atenach, zapoznał się z filozofią wielu geniuszy swojej epoki, na przykład Platona, Arystotelesa i Demokryta . Ostatecznie wrócił tam, aby założyć własną szkołę The Garden, która przyciągnęła wielu zwolenników.

Epikur jest obecnie uważany za ważną postać, nie tylko w dziedzinie historii nauki, ale także w filozofii. Twierdził, że powinniśmy dzielić naszą wiarę proporcjonalnie na dowody empiryczne i logikę. Podobnie przedstawił naukowy pogląd na atomizm. Pogląd ten odnosi się do tego, jakie fakty w świecie makroskopowym są spowodowane konfiguracją atomów.

Co najważniejsze, Epikur analizował niepodzielne elementy w mikroskopijnym świecie. W dziedzinie etyki słynął z głoszenia teorii hedonizmu. Przestarzała teoria na ten temat utrzymywała, że przyjemność jest jedyną samoistną wartością. Jednak pogląd tego filozofa na przyjemność jest daleki od stereotypu.

Wczesna praca

Dla Epikura najprzyjemniejsze życie to takie, w którym powstrzymujemy się od niepotrzebnych pragnień. W ten sposób osiągamy wewnętrzny spokój (ataraksja), zadowalając się prostymi rzeczami. Chodzi o to, by zamiast pogoni za fizycznymi przyjemnościami, takimi jak jedzenie, picie i seks, wybrać przyjemność filozoficznej rozmowy z przyjaciółmi.

Wierny swojej filozofii, Epikur twierdził, że ostatnie dni życia spędził w przyjemności, pomimo fizycznego bólu, jaki odczuwał. Zgodnie z jego listem do Idomeneusza: „Piszę do Ciebie ten list w szczęśliwy dla mnie dzień. Niestety, to także ostatni dzień mojego życia. Błagam o opiekę nad dziećmi Metrodora , w sposób godny oddania mnie i naszej filozofii”.

W słowach tych widzimy jedną z technik Epikura, aby osiągnąć szczęście nawet w najtrudniejszej sytuacji. Zamiast rozwodzić się nad bólem, przypomnij sobie moment z przeszłości, kiedy byłeś najbardziej szczęśliwy. Dzięki odpowiedniemu treningowi umysłu będziesz w stanie osiągnąć żywe wspomnienia. Nasza wyobraźnia jest tak potężna, że możesz ponownie przeżyć te doświadczenia i szczęście, którego podczas nich doświadczyłeś.

Psychiatra Viktor Frankl doskonale zilustrował ten pomysł. Frankl był wiedeńskim psychiatrą, który przez cztery lata przebywał w różnych obozach koncentracyjnych, m.in. w Oświęcimiu. Napisał, że jedną z niewielu rzeczy, które dawały mu poczucie szczęścia, było rysowanie. Wykonał on obraz swojej ukochanej żony i prowadził z nią wyimaginowane rozmowy.

Wreszcie, jak pisał: „Mój umysł przylgnął do wizerunku mojej żony. Wyobrażam sobie go z niesamowitą ostrością. Słyszałem, jak obraz mi odpowiada, widziałem jej uśmiech, jej szczere i zachęcające spojrzenie. Prawdziwe czy nie, jej spojrzenie było wtedy jaśniejsze niż słońce, które zaczynało wschodzić”.

Pogoń za szczęściem

Etyka Epikura zaczyna się od frazesów Arystotelesa. Twierdził on, że najważniejszym dobrem jest to, co cenimy dla niego samego, ale nie ze względu na cokolwiek innego. Epikur całkowicie zgadza się z Arystotelesem, że szczęście jest najwyższym dobrem. Nie zgadzał się jednak w kwestii, że szczęście ma być utożsamiane z przyjemnością.

Ten grecki filozof podaje dwa główne powody takiego stanu rzeczy. Po pierwsze, przyjemność to jedyna rzecz, którą ludzie robią i naprawdę cenią dla samych siebie. Innymi słowy, Epikur opiera etyczny hedonizm na swoim psychologicznym hedonizmie. Wszystko, co robimy, robimy po to, by ostatecznie czerpać przyjemność dla siebie.

Obserwacja zachowania niemowlęcia z powodzeniem potwierdza tę teorię. W końcu dzieci i niemowlęta instynktownie dążą do przyjemności i unikają bólu. Według Epikura dotyczy to również dorosłych. Jednak dorosłym znacznie trudniej jest dostrzec, że to prawda, ponieważ mają niewiarygodnie skomplikowane przekonania na temat tego, co sprawia im przyjemność.

Rodzaje przyjemności

Dla filozofa Epikura przyjemność jest ściśle związana z zaspokajaniem własnych pragnień. Wysoce rozróżnia dwa różne rodzaje przyjemności. Mogą to być na przykład przyjemności „ruchowe” i przyjemności „statyczne”. Przyjemności „ruchowe” pojawiają się, gdy ktoś jest w trakcie zaspokajania pragnienia. Jest to na przykład jedzenie hamburgera, gdy jest się głodnym. Te przyjemności wiążą się z aktywnym podnieceniem zmysłów.

Uczucia, które się wtedy pojawiają, są tym, co większość ludzi nazywa „przyjemnością”. Epikur mówi też, że po zaspokojeniu naszych pragnień zmieniamy się radykalnie (na przykład gdy jesteśmy najedzeni po posiłku). Stan przesytu i braku potrzeby lub niedostatku jest sam w sobie przyjemny. Epikur nazywa to „statyczną” przyjemnością. Co najważniejsze, mówi, że te statyczne przyjemności są najlepszym rodzajem.

Z tego powodu Epikur zaprzecza istnieniu jakiegokolwiek stanu pośredniego między przyjemnością a bólem. Gdy ktoś ma niespełnione pragnienia, odczuwa ból. Z drugiej strony, gdy osoba nie ma już niespełnionych pragnień, ten stabilny stan jest bardzo przyjemny. Nie jest to jedynie stan pośredni między przyjemnością a bólem. Epikur rozróżnia również przyjemność i ból na kategorie fizyczne i psychiczne.

Fizyczne przyjemności i ból dotyczą tylko teraźniejszości. Jednak psychiczne przyjemności i ból obejmują również przeszłość. Mogą to być na przykład miłe wspomnienia lub uczucie żalu przez popełnione błędy. Według tego greckiego filozofa niepokój o przyszłość jest największym niszczycielem szczęścia. Chodzi o przyszłość, niepewność siebie lub strach przed tym, co się wydarzy.

Co najważniejsze, niszczycielski może być również strach przed bogami i strach przed śmiercią. Powinniśmy pozbyć się strachu o przyszłość. Powinieneś także patrzeć na nadchodzące dni z przekonaniem, że Twoje pragnienia zostaną zaspokojone. Osiągniesz wtedy spokój (ataraksja), najwznioślejszy stan. Biorąc pod uwagę koncepcję przyjemności Epikura, wspaniale byłoby nazywać go „spokojnistą” zamiast „hedonistą”.

[umieścić]https://youtu.be/PqW8jMAk_tU[/umieścić]

Odwracanie się od tego, co zewnętrzne

Kolejny z głównych wniosków z ostatnich badań nad szczęściem dotyczy naszej ograniczonej roli. Innymi słowy, warunki zewnętrzne odgrywają rolę w uszczęśliwianiu. Dochód, małżeństwo, atrakcyjność i wygrana na loterii mają tylko niewielki wpływ na trwałe szczęście. Epikur uprzedza to swoim twierdzeniem, że największą tajemnicą szczęścia jest niezależność.

Ludzie muszą być jak najbardziej niezależni od rzeczy zewnętrznych. Zadowolenie z prostych rzeczy w życiu sprawia, że inni ludzie nigdy Cię nie zawiodą. Jeśli zaangażujesz się w niepotrzebne przyjemności, takie jak kosztowne luksusy i jedzenie, będziesz:

  • Całkowicie zdenerwowany, gdy stracisz te przyjemności.
  • Bardzo zależny od ich zdobywania.
  • Nieustannie pchany naprzód w kierunku większych luksusów.

Dlatego też Epikur dyskredytuje „prosty hedonizm”. Hedonizm podkreśla przyjemność fizyczną. Nasz dzisiejszy bohater twierdzi, że filozoficzne poszukiwanie mądrości z bliskimi przyjaciółmi jest największą z przyjemności.

Krótko mówiąc, Epikur był najszczęśliwszym ze wszystkich ludzi. Wybrał trwałe przyjemności wiedzy ponad chwilowe i ulotne przyjemności ciała. Zakończył swój powyżej wspomniany list stwierdzeniem, że jeśli zastosujemy się do tych wskazań, ludzie będą nas kochać. Wreszcie świat uzna nas za „bogów” wśród ludzi, ponieważ osiągniemy stan nieśmiertelności nawet w śmiertelnym ciele.



  • Gual, C.G. (1981). Epicuro. Madrid: alianza editorial.
  • Ullman, R.A: (1996). Epicuro: o filósofo da alegria.