Nastolatki ignorują swoje matki - co na to nauka?

Czy Twoje nastoletnie dziecko Cię słucha? Jeśli nie, prawdopodobnie jest to ściśle związane ze zmianami, jakie zachodzą w jego mózgu. W tym artykule podamy więcej informacji na ten temat.
Nastolatki ignorują swoje matki - co na to nauka?
Cristina Roda Rivera

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Cristina Roda Rivera.

Ostatnia aktualizacja: 18 czerwca, 2023

Nastolatki ignorują swoje matki. Dzieje się tak częściowo dlatego, że wolą słuchać innych ludzi. Chociaż stwierdzenie to może brzmieć dość radykalnie, jest zgodne z przeprowadzonymi na ten temat badaniami. Ta hipoteza wyjaśniałaby również, dlaczego wiele matek obserwuje, jak ich relacje z dziećmi całkowicie się zmieniają w okresie dojrzewania.

Bezpośrednio lub pośrednio prawie wszyscy byliśmy świadkami tego zjawiska. Dla niektórych matek to ulga. Dla innych jest to początek żałoby po latach, które już nigdy nie wrócą.

W ten sam sposób, w jaki matka przygotowuje się do narodzin swojego dziecka, zaleca się również, aby przygotowała się ona na pewne przewidywalne zmiany w późniejszym etapie życia. Wymaga to aktywnego działania i odpowiedniego podejścia.

Co ciekawe, nastolatki ignorują swoje matki nie dlatego, że nie chcą ich słuchać. Nie chcą odrzucać każdej wskazówki pochodzącej od mamy. W rzeczywistości wydaje się, że źródło problemu może tkwić na poziomie biologicznym. Okazuje się bowiem, że nastolatki nie rejestrują już głosów swoich matek, tak jak to robiły w dzieciństwie.

Smutna dziewczyna - nastolatki ignorują swoje matki
Nastolatki ignorują swoje matki wskutek zachodzących w nich zmian.

Nastolatki ignorują swoje matki – dlaczego?

Nastoletni mózg nie uważa już głosu matki za tak satysfakcjonujący, jak wcześniej. Według badań opublikowanych w Journal of Neuroscience to odczucie może częściowo prowadzić do innych. W badaniu, które obejmowało tylko matki i nastolatki, wykorzystano fMRI do uzyskania obrazów aktywnych obszarów mózgu. Dostarczyło to pierwszego szczegółowego neurobiologicznego wyjaśnienia, w jaki sposób nastolatki zaczynają oddzielać się od swoich rodziców.

W badaniu wzięło udział 46 chłopców i dziewcząt w wieku od 7 do 16 lat. Badacze mieli okazję obserwować aktywność mózgową, w chwili, gdy badane nastolatki słuchały nagrań głosu matki, a także nieznanych kobiet.

Badanie dostarczyło szczegółowego neurobiologicznego wyjaśnienia, w jaki sposób nastolatki zaczynają oddzielać się od swoich rodziców. „Tak jak dziecko wie, jak dostroić się do głosu matki, tak nastolatek wie, jak dostroić się do nowych głosów” – powiedział główny autor badania, dr Daniel Abrams, profesor psychiatrii i nauk behawioralnych.

Seria badań i skanów mózgu

Jak wspomnieliśmy wcześniej, w okresie dojrzewania następuje zmiana orientacji na cele społeczne niezwiązane z rodziną. W związku z tym nastolatki chcą się odróżnić od rodziców. Znajduje to odzwierciedlenie w czasie spędzanym z rówieśnikami.

Do tej pory niewiele było wiadomo na temat neurobiologicznych sygnatur tych zmian. Jednak funkcjonalne obrazowanie mózgu było niezwykle odkrywcze. Przetwarzanie ludzkiego głosu u dzieci i młodzieży (w wieku od 7 do 16 lat) dało wyraźne sygnatury neuronowe odpowiednie dla głosu matki i dla głosów nieznanych osób. Te systemy nagród i wartości społecznych znajdują się w jądrze półleżącym i brzuszno-przyśrodkowej korze przedczołowej.

Młodsze dzieci wykazywały większą aktywność w tych systemach mózgowych dla głosu matki w porównaniu z nieznanymi głosami. Jednak odwrotny efekt stwierdzono u nastolatków. Wystąpiła u nich większa aktywność powstała na skutek głosów nieznanych w porównaniu z głosem matki.

Spektakularna zmiana w okresie dojrzewania

Zespół badawczy z Uniwersytetu Stanforda (USA) wcześniej odkrył, że u dzieci poniżej 12 roku życia usłyszenie głosu matki wyzwala w mózgu serię wyjątkowych reakcji.

Zmiany były tak wyraźne, że naukowcy byli w stanie odgadnąć wiek dziecka po prostu na podstawie tego, jak ich mózg reagował na głos matki.

Badanie opublikowane w 2016 roku wykazało, że dzieci potrafią identyfikować głos matki z niezwykle dużą dokładnością. Aktywowane są specjalne sygnały dźwiękowe, nie tylko w obszarach przetwarzania słuchowego mózgu, ale także w wielu obszarach, które nie są aktywowane przez nieznane głosy. Na przykład aktywowane są ośrodki nagrody, regiony przetwarzania emocji, ośrodki przetwarzania wizualnego i sieci mózgowe (te, które decydują, które informacje są najistotniejsze).

Oświecony mózg dziecka
Dzieci są w stanie niezwykle dokładnie zidentyfikować głos swojej matki.

Nastolatki ignorują swoje matki – czy robią to świadomie?

„Słuchasz mnie?”. Jest to pytanie, które rodzice często zadają swoim rozproszonym nastolatkom, a odpowiedź brzmi prawdopodobnie „Nie”. Wiele matek jest smutnych, gdy czują się ignorowane. To uczucie, które nasila się, gdy matka porównuje teraźniejszość z latami, w których znajdowała się w centrum uwagi swoich dzieci.

Niemniej jednak, z drugiej strony, nastolatkom naprawdę trudno jest zdać sobie sprawę, że się zmieniają. Z reguły ich świadomość pojawia się zwykle dopiero wtedy, gdy nowa dynamika ustali się już na jakiś czas.

Nastolatki po prostu chcą być z ludźmi, którzy są dla nich ważni w życiu. Mają przyjaciół i nowych kolegów i chcą spędzać z nimi czas. Co więcej, ich umysł staje się bardziej wrażliwy, na skutek czego nowe nieznane głosy budzą ich ciekawość. Obwody nagrody i ośrodki mózgowe, które priorytetowo traktują ważne bodźce, są wtedy bardziej aktywowane. Co ciekawe, jest to zjawisko związane z normalnym dojrzewaniem na poziomie biologicznym.

„Dziecko w pewnym momencie staje się niezależne i musi to zostać przyspieszone przez sygnał biologiczny leżący u podstaw tego dostosowania. Jest to sygnał, który pomaga nastolatkom angażować się w świat i tworzyć połączenia, które pozwalają im być społecznie biegłymi poza kręgiem rodzinnym” – twierdzi jeden z autorów badania, Vinod Menon.

To może Cię zainteresować ...
Dlaczego nastolatki myślą, że wiedzą wszystko?
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Dlaczego nastolatki myślą, że wiedzą wszystko?

Dlaczego nastolatki myślą, że wiedzą wszystko? Za tym przekonaniem w rzeczywistości kryją się liczne niepewności.


Wszystkie cytowane źródła zostały gruntownie przeanalizowane przez nasz zespół w celu zapewnienia ich jakości, wiarygodności, aktualności i ważności. Bibliografia tego artykułu została uznana za wiarygodną i dokładną pod względem naukowym lub akademickim.


  • Abrams, D. A., Chen, T., Odriozola, P., Cheng, K. M., Baker, A. E., Padmanabhan, A., … & Menon, V. (2016). Neural circuits underlying mother’s voice perception predict social communication abilities in children. Proceedings of the National Academy of Sciences113(22), 6295-6300.
  • Abrams, D. A., Mistry, P. K., Baker, A. E., Padmanabhan, A., & Menon, V. (2022). A Neurodevelopmental Shift in Reward Circuitry from Mother’s to Nonfamilial Voices in Adolescence. Journal of Neuroscience42(20), 4164-4173.

Treści zawarte na Piękno Umysłu służą wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie zastępują one diagnozy, porady ani leczenia u specjalisty. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skonsultować się z zaufanym specjalistą.