Jean Laplanche: od filozofii do psychoanalizy

13 stycznia, 2020
Jean Laplanche wraz z Jean-Bertrandem Pontalisem stworzył najbardziej precyzyjny i kompletny słownik psychoanalizy w historii. Co więcej, przetłumaczył znaczną część prac Sigmunda Freuda na język francuski. Został także uznany za jednego z największych naukowców zajmujących się dziedziną psychoanalityki.

Jean Laplanche był jednym z najbardziej znanych psychoanalityków XX wieku. Jego nazwisko często kojarzy się z Międzynarodowym Słownikiem Psychoanalizy, który opracował on przy wydatnej pomocy Jeana-Bertranda Pontalisa w 1967 roku.

Wspomniany słownik stał się fundamentalnym dziełem w tej dziedzinie. Obecnie jest to niezbędny punkt odniesienia na potrzeby zrozumienia prac Sigmunda Freuda i najnowszych osiągnięć tej dziedziny nauki.

Jean Laplanche jest również znany z opracowania serii teorii i metod, które pozostają wierne kluczowym koncepcjom freudowskim. Ale to nie powstrzymało go przed dalszym studiowaniem głównych aspektów teorii Sigmunda Freuda, zwłaszcza teorii uwodzenia, a także własnej pracy nad rozwojem psychoseksualnym.

„Stwierdzenie, że uwodzenie jest ważnym składnikiem psychiki dziecka, nie jest tylko teorią a stwierdzeniem”.
-Jean Laplanche-

W 1987 r. opublikował jedną ze swoich głównych prac, zatytułowaną „Nowe podstawy psychoanalizy” (oryg. Nouveaux fondements pour la psychanalyse). Próbował w niej oddzielić psychoanalizę od innych znanych mu nauk, analizując w tym celu liczne interpretacje kilku znamienitych autorów. W szczególności oddzielił psychoanalizę od biologii, językoznawstwa i antropologii.

Jean Laplanche: dzieciństwo i wczesna młodość

Jean Laplanche wraz z Jean-Bertrandem Pontalisem stworzył najbardziej precyzyjny i kompletny słownik psychoanalizy w historii. Co więcej, przetłumaczył znaczną część prac Sigmunda Freuda na język francuski. Został także uznany za jednego z największych naukowców zajmujących się dziedziną psychoanalityki.

Jean Laplanche urodził się w Paryżu 21 czerwca 1924 r. Jego ojciec pochodził z Burgundii, a matka z Szampanii, więc rodzice zazwyczaj pracowali w winnicach i przy produkcji wina. Dzieciństwo przyszły naukowiec spędził na wsi w mieście Beaune, winnej stolicy Burgundii.

Ludzki umysł

Od najmłodszych lat cechowała spora energia, więc już jako młody chłopiec wstąpił do katolickiej grupy aktywistów (oryg. Action catholique). Była to lewicowa organizacja, której głównym celem była sprawiedliwość społeczna.

Następnie, w 1943 r., czyli podczas II wojny światowej, Jean Laplanche był częścią francuskiego ruchu oporu i wielokrotnie zmieniał miejsce pobytu kolportując w ten sposób tajne wiadomości.

Pod koniec wojny Jean Laplanche założył wspólnie z Corneliusem Castoriadisem i Claudesem Lefortem grupę o nazwie Socialisme ou Barbarie, co oznacza „socjalizm lub barbarzyństwo”. Zaczęli oni rozwijać tajny dziennik pod tą samą nazwą, w którym publikowali radykalnie krytyczne opinie na temat Stalina i totalitarnych postawach całego ruchu lewicowego.

W rzeczywistości on sam nigdy nie przestał być bojownikiem politycznym, a ludzie często go pamiętają ze względu na jego aktywny udział w wydarzeniach z maja 1968 r., jakie miały miejsce we Francji.

Edukacja na najwyższym poziomie

W latach 40. ubiegłego wieku Jean Laplanche studiował w École Normale Supérieure w Paryżu, stolicy Francji. Była to jedna z najbardziej prestiżowych szkół filozoficznych na świecie. Jednym z jego kolegów z roku był sam Michel Foucault. A Laplanche, podobnie jak Gaston Bachelard, Jean Hyppolite i Maurice Merleau-Ponty, należał do grona czołowych studentów.

Dyplom z filozofii uzyskał w 1950 r. Następnie skontaktował się z Rudolfem Lowensteinem, który wprowadził go w świat psychoanalizy. Po kilku latach Jean Laplanche zdołał ukończyć studia dodatkowe na uniwersytecie Harvarda (oryg. Harvard University).

Umysł człowieka

W tym czasie jego zainteresowanie psychoanalizą wzrosło tylko do tego stopnia, że ​​poprosił Jacquesa Lacana o leczenie psychoanalityczne po powrocie do Europy. Po pewnym czasie Lacan zachęcił go do studiowania medycyny, a Jean Laplanche wysłuchał jego sugestii i zastosował się do tej rady.

Później pracował jako stażysta w niektórych szpitalach psychiatrycznych w Paryżu, co pomogło mu napisać pracę dyplomową z medycyny w 1959 r. Nosiła ona tytuł „Hölderlin i pytanie ojca” (oryg. Hölderlin et la question du père).

Dołączył także do Międzynarodowego Stowarzyszenia Psychoanalitycznego (oryg. International Psychoanalytical Association). W 1961 r. Laplanche rozpoczął pracę w roli profesora na słynnej Sorbonie.

Jean Laplanche i jego własna ścieżka

Jean Laplanche zaczął ponownie współpracować z Jacquesem Lacanem po powrocie do sposobu myślenia opracowanego przez Sigmunda Freuda. Jednak w 1964 roku na stałe pozostawił model Lacania za sobą. Według jego własnej oceny, on i Lacan zaczęli wracać do metod Freuda, ale ostatecznie zbudowali ścieżkę tylko dla samego Lacana.

Natomiast dzięki wkładowi innych psychoanalityków, którzy śledzili jego poglądy i pracę, Jean Laplanche założył stowarzyszenie o nazwie Association Psychanalytique de France, którego został prezesem. Nieco później został dyrektorem Centrum Badań Psychoanalitycznych i Psychopatologicznych na Uniwersytecie Paryskim (oryg. Université de Paris VII Diderot).

Jego zainteresowanie psychoanalizą pozostało bez zmian, co zachęciło go do pozostania wiernym koncepcjom Sigmunda Freuda. Jednak Jean Laplanche nigdy nie przestał krytykować tych koncepcji. W rzeczywistości uważał, że Freud nadmiernie koncentrował się na zagadnieniach czysto biologicznych.

Po pewnym czasie rezygnacji z prac Lacana i Freuda Jean Laplanche zaproponował swoją własną teorię uwodzenia i inne podejście do procesu psychoanalitycznego. W latach 1970–1994 prowadził również seminaria, które zostały opublikowane w serii prac zatytułowanych Problématiques i przetłumaczone na kilka języków.

Ten francuski naukowiec odwiedził także trzykrotnie Amerykę Łacińską i przekazał swoje najważniejsze nauki psychoanalitykom z tego regionu.

W końcu ten zdyscyplinowany mężczyzna, który przez całe życie cechował się między innymi fantastycznym poczuciem humoru, zmarł w 2012 roku w tym samym mieście, w którym spędził swoje dzieciństwo. Co ciekawe, jego śmierć nadeszła 6 maja, w tym samym dniu, w którym wiele lat wcześniej urodził się jego mentor, Sigmund Freud.

  • San Miguel, M. (2004). El psicoanálisis: una teoría sin género. Masculinidad/feminidad en la obra de Sigmund Freud. La revisión de Jean Laplanche. Universidad Pontificia comillas de Madrid. Revista de Psicoanálisis, (6).