Allan Paivio i jego teoria podwójnego kodowania

Teoria podwójnego kodowania zaproponowana przez Allana Paivio stara się nadać równą wagę przetwarzaniu werbalnemu i niewerbalnemu.
Allan Paivio i jego teoria podwójnego kodowania

Ostatnia aktualizacja: 30 lipca, 2022

Teoria podwójnego kodowania jest teorią kognitywną, którą Allan Paivio zaproponował w 1971 roku. Jej podstawą jest idea, że obrazowanie mentalne wspomaga uczenie się. Tak więc teoria ta sugeruje, że można je wzmocnić. Jest tak, ponieważ materiał badawczy poszerza się o skojarzenia werbalne i obrazy wizualne.

Poznanie ludzkie jest złożonym procesem, który może sobie radzić jednocześnie z językiem oraz zdarzeniami i sygnałami niewerbalnymi. Zgodnie z teorią podwójnego kodowania Allana Paivio, system językowy bezpośrednio zajmuje się wejściem i wyjściem językowym. Wszystko przy użyciu symbolicznych obrazów, aby pomieścić zachowania i zdarzenia. Dlatego ma podwójną funkcjonalność.

„Ludzkie poznanie jest wyjątkowe, ponieważ specjalizuje się w radzeniu sobie jednocześnie z językiem oraz z obiektami i zdarzeniami niewerbalnymi. Co więcej, system językowy jest szczególny, ponieważ zajmuje się bezpośrednio wejściem i wyjściem językowym (w formie mowy lub pisma), podczas gdy jednocześnie pełniąc funkcję symboliczną w odniesieniu do niewerbalnych obiektów, zdarzeń i zachowań. Każda teoria reprezentacji musi uwzględniać tę podwójną funkcjonalność.”

-Allan Paivio-

Koła zębate mózgu.

Teoria podwójnego kodowania Allana Paivio

Według Paivio istnieją dwa sposoby, w jakie dana osoba może rozszerzyć to, czego się uczy, za pomocą skojarzeń werbalnych i obrazów wizualnych. Teoria podwójnego kodowania mówi, że do reprezentowania informacji można używać zarówno danych wizualnych, jak i werbalnych. Informacje wizualne i werbalne przetwarzają się w ludzkim umyśle w różny sposób i na różnych kanałach, co skutkuje odrębnymi reprezentacjami informacji będących w toku w każdym kanale.

Mózg wykorzystuje kody mentalne odpowiadające tym reprezentacjom do organizowania przychodzących informacji, które może przechowywać, pobierać, a nawet modyfikować do późniejszego wykorzystania. Do zapamiętywania informacji może używać zarówno kodów wizualnych, jak i werbalnych. Dodatkowo zakodowanie bodźca na dwa różne sposoby zwiększa szansę na przywołanie zapamiętanego elementu.

W ramach teorii podwójnego kodowania istnieją trzy różne typy przetwarzania: przetwarzanie reprezentacyjne, przetwarzanie referencyjne i przetwarzanie skojarzone. W większości przypadków podświadomość wymaga wszystkich trzech form, jeśli chodzi o konkretne zadanie. Innymi słowy, dane zadanie może wymagać dowolnego lub wszystkich trzech rodzajów przetwarzania.

Paivio postuluje również, że istnieją dwa różne typy jednostek przedstawicielskich. „Obrazy” dla obrazów mentalnych i „logogeny” dla bytów werbalnych. Organizacja logogenów odbywa się w ramach skojarzeń i hierarchii. Porządkuje to z kolei obrazy w kategoriach relacji część-całość.

  • Przetwarzanie reprezentacyjne ma miejsce, gdy reprezentacje werbalne lub niewerbalne są bezpośrednio aktywowane.
  • Referencyjne przetwarzanie, jest w sytuacji, gdy aktywacja systemu werbalnego następuje przez system niewerbalny lub odwrotnie.
  • Ponadto istnieje przetwarzanie skojarzeniowe, gdy reprezentacje aktywują się w ramach tego samego procesu systemowo-werbalnego lub niewerbalnego.
Kompozycja z zębatkami i drukowanymi literami.

Komentarze na temat teorii podwójnego kodowania

Istnieją pewne kontrowersje dotyczące ograniczeń teorii podwójnego kodowania Allana Paivio. Na przykład fakt, że tego typu teoria nie bierze pod uwagę możliwości, że poznanie pośredniczy przez coś innego niż słowa lub obrazy. W związku z tym nie ma wystarczających badań, aby ustalić, czy słowa i obrazy są jedynym sposobem, w jaki ludzie zapamiętują elementy.

Innym ograniczeniem teorii podwójnego kodowania jest to, że sprawdza się ona tylko w przypadku testów, w których ludzie muszą skoncentrować się na identyfikacji sposobu, w jaki koncepcje łączą się ze sobą. Znacznie trudniej jest użyć kodowania i zapamiętać słowo później, jeśli nie będą oni w stanie utworzyć skojarzeń między słowem a obrazem. Ogranicza to skuteczność teorii podwójnego kodowania.

Co więcej, nie wszyscy akceptują tę teorię. John Anderson i Gordon Bower zasugerowali teorię zdań jako alternatywę dla mentalnej reprezentacji wiedzy.

Teoria zdań twierdzi, że ludzie przechowują reprezentacje mentalne jako zdania, a nie obrazy. Tutaj definicja zdania jest znaczeniem leżącym u podstaw relacji między pojęciami. Teoria ta mówi, że obrazy są wynikiem innych procesów poznawczych. Dzieje się tak, ponieważ wiedza nie jest reprezentowana w formie obrazów, słów czy symboli.

To może Cię zainteresować ...
Niecierpliwość – oto kilka pomysłów na jej przezwyciężenie
Piękno umysłu
Przeczytaj na Piękno umysłu
Niecierpliwość – oto kilka pomysłów na jej przezwyciężenie

Nie jest tajemnicą, że ludzie z każdym dniem stają się coraz bardziej niecierpliwi. Co zrobić, żeby przezwyciężyć niecierpliwość?



  • Clark, J. M. & Paivio, A. (1991). Dual coding theory and education. Educational Psychology Review, 3(3), 149-170.
  • Paivio, A. (1971). Imagery and Verbal Processes. New York: Holt, Rinehart & Winston.
  • Paivio, A. (1986). Mental Representations. New York: Oxford University Press.
  • Paivio, A. & Begg, I. (1981). The Psychology of Language. New York: Prentice-Hall.
  • Pylyshyn, Z. W. (1973). What the mind’s eye tells the mind’s brain: A critique of mental imagery. Psychological Bulletin, 80, 1-24.
  • Reed, S. K. (2010). Cognition: Theories and application (8th ed.). Belmont, CA: Wadsworth Cengage Learning.
  • Sternberg, R. J. (2003). Cognitive theory (3rd ed.). Belmont, CA: Thomson Wadsworth.